Joodse cultuur in het Hebreeuws

Joods Leven in Europa buiten de grote steden

Logo EU-kaderprogramma voor cultuur "Cultuur 2000"
Beeldmerk van het Landschaftsverbandes Westfalen-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

contact contact |  tijdbalk tijdbalk |  woordenlijst woordenlijst |  literatuur literatuur |  links links | Filmdocumenten van het project film | Geluidsdocumenten van het projectgeluid |  help help |  Duitse pagina D  |  Nederlandse pagina NL  |  Poolse pagina PL  | 

  U bent hier: Home


Emancipatie


In de 19de eeuw verlieten de West-Euopese joden de gettoís.

Warenhuis N. Israel in Berlijn Een "tempel van moderniteit": het joodse warenhuis N. Israel in het centrum van Berlijn.
Illustratie: Joods Museum Westfalen
De maatschappelijke veranderingsprocessen in de 19de eeuw zijn een Europees fenomeen en de joden speelden een belangrijke rol bij de verspreiding van de rationalistische gedachte. Discussies betreffende de juridische gelijkstelling van de joden leidden reeds in september 1791 tot een door de Franse Nationale Vergadering goedgekeurde emancipatiewet, die de joden tot staatsburgers met gelijke rechten verklaarde.

Langdurige ontwikkeling


Deze gelijkstelling gold ook in het koninkrijk Westfalen (1808–1814), dat echter van korte duur was. In de Duitse staten duurde de ontwikkeling van beschermde joden tot staatsburgers na de restauratie van de oude machten op het Weense Congres met verschillende hoopvolle periodes bijna de gehele eeuw; ze werd pas in 1869 door de Emancipatiewet van de Noord-Duitse Bond afgesloten, die in 1871 als Rijkswet overgenomen werd.

De Nederlandse joden werden onder de Franse heerschappij reeds in 1796 als gelijkgerechtigde burgers erkend. Willem I bouwde na het herstel van de Nederlandse onafhankelijkheid in 1814 de emancipatiepolitiek nog verder uit.

In de loop van de 19de en aan het begin van de 20ste eeuw nam de joodse minderheid in Nederland en Duitsland steeds meer aan het algemene sociale en politieke leven deel en speelde in toenemende mate een rol in kunst en cultuur.

Hoger op de maatschappelijke ladder


Van leidende posities bij de justitie, op universiteiten en in het leger werden joden nog steeds uitgesloten. Zo werd Jakob Loewenberg ondanks zijn uitstekende opleiding de toelating tot het hoger onderwijs en de staatsdienst geweigerd. Maar toch maakten door de ontwikkelingen in deze eeuw vele joden een carrière in de burgerij. Hoe zeer opleiding als carrièrekans beschouwd werd, tonen de "Marks-Haindorfsche Lehrerbildungsanstalt" (pedagogische academie) in Münster en de stichting van een joodse school in Groningen. Levy Ali Cohen uit Groningen had een wezenlijke invloed op de gezondheidszorg in Nederland. Vooral de toepassing van moderne productie- en handelsmethoden waren doorslaggevend voor de economische successen en de carrière, zoals het voorbeeld van Cosman Cohen in Bocholt en de familie Van Dam in Groningen in de textielindustrie aantoont.

Parallel met de juridische gelijkstelling versterkte zich in Duitsland echter ook de maatschappelijke weerstand tegen deze ontwikkeling. Het accent van de vijandige houding ten opzichte van joden verschoof zich van het religieuze naar het politieke vlak. De joden werden als aanstichters van revolutionaire bewegingen gezien. Naast de intellectuele aanvallen van nationale krachten tegen de joodse minderheid kwam het ook tot anti-joodse gewelddadigheden.

Antisemitisme


Vooral sinds de jaren 80 van de 19de eeuw formeerden zich de tegenstanders van de jodenemancipatie. Het begrip "antisemitisme", dat in tegenstelling tot het christelijke anti-judaÔsme van biologisch gemotiveerde verschillen uitging, ontstond in deze periode. Jodenhaat werd met pseudowetenschappelijke rassentheorieŽn "gelegitimeerd" en de agitaties tegen joden werden steeds agressiever.

In Nederland was daarentegen slechts een geringe openbare weerstand tegen de integratie merkbaar.

Verhalen over het thema "Emancipatie"



Warning: Invalid argument supplied for foreach() in /home/ftpaccount/f-lmzjl/WWW/themen/index.php on line 165