Kultura żydowska po hebrajsku

Życie Żydów w Europie z dala od metropolii

Logo programu UE wspierające kulturę "Kultura 2000"
Logo Stowarzyszenia Krainy Westfalia-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

Napisz do nas Kontakt |  Kalendarium: wydarzenia historyczne w skrócie Kalendarium |  Słowniczek Słowniczek |  Polecana literatura Literatura |  Odsyłacze do innych stron Odsyłacze | Dokumenty filmowe projektu Film | Dokumenty dźwiękowe projektuDźwięk |  Pomoc Pomoc |  Wersja niemiecka D  |  Wersja holenderska NL  |  Wersja polska PL  | 

  Znajdujesz się: Strona główna


Emancypacja


W XIX wieku Żydzi z zachodniej Europy opuścili getto.

Dom handlowy N. Israel w Berlinie "Świątynia nowoczesności", żydowski dom handlowy w centrum Berlina
Ilustracja: Żydowskie Muzeum Westfalii
Zmiany w społeczeństwie XIX wieku są europejskim fenomenem, a Żydzi mieli spory udział w rozprzestrzenianiu się myśli oświeceniowej. Dyskusje w sprawie położenia prawnego Żydów doprowadziły już we wrześniu 1791r. do przepisu emancypacyjnego, który został wydany przez francuskie Zgromadzenie Narodowe; dał on Żydom pozycję równouprawnionych obywateli.

Długi proces


To równouprawnienie było ważne także w Królestwie Westfalii (1808–1814), miało jednak krótki żywot. W państwach niemieckich przeobrażenia te, począwszy od Żydów chronionych po obywateli państwa, po restauracji starych władz na Kongresie Wiedeńskim, trwały prawie całe stulecie, zostały podpisane dopiero w 1869, poprzez przepis o równouprawnienu Związku Północnoniemieckiego, który w 1871 został przejęty jako przepis Rzeszy.

Żydzi holenderscy pod panowaniem francuskim już w 1796 roku, zostali uznani za równoprawnych obywateli. Willhem I, po odzyskaniu przez Holandię niepodległości w roku 1814 nadal rozbudowywał politykę emancypacji.

W ciągu XIX wieku i na początku XX mniejszość żydowska w Holandii i w Niemczech coraz częściej brała udział w ogólnym życiu socjalnym i politycznym, odegrała też wzrastającą rolę w sztuce i kulturze.

Wzrost mieszczaństwa


Jednak Żydzi często nie byli dopuszczani do stanowisk przywódczych w prawodawstwie, na uniwersytetach i w wojsku. I tak Jakobowi Loewenbergowi, mimo jego dobrego wykształcenia odmówiono zgody do pracy w szkolnictwie wyższym i w urzędach państwowych. Jednocześnie poprzez rozwój w tym stuleciu, duża część ludności przeszła do mieszczaństwa. Jak wielką szansę postrzegano w wykształceniu pokazuje "Marks-Haindorfsche Lehrerbildungsanstalt" (Instytucja Marksa Haindorfa do kształcenia nauczycieli) w Münster i powstanie szkoły żydowskiej Groningen. Levy Ali Cohen z Groningen miał decydujący wpływ na system zdrowotny w Holandii. Przede wszystkim zastosowanie nowych metod produkcji i handlu było impulsem do sukcesów gospodarczych i awansu społecznego, jak pokazują to przykłady Cosmana Cohena w Bocholt i rodziny Van Dam w Groningen, w branży tekstylnej.

Równolegle z równouprawnieniem w Niemczech wzmocnił się także opór społeczny wobec takiego rozwoju. Siła ciężkości nienawiści wobec Żydów spoczęła już nie na religii, ale na polityce: Żydów postrzegano jako inicjatorów ruchów rewolucyjnych. Oprócz intelektualnych ataków sił nacjonalistycznych wobec mniejszości żydowskiej dochodziło do wystąpień antyżydowskich.

Antysemityzm


Przeciwnicy emancypacji Żydów uformowali się przede wszystkim w latach osiemdziesiątych XIX wieku. W tym czasie powstało pojęcie "antysemityzmu", w odróżnieniu do chrześcijańskiego antyjudaizmu, który wychodził od biologicznie ugruntowanej inności Żydów. Wrogość wobec Żydów została uprawomocniona przez pseudonaukowe teorie rasowe, a agitacje przeciw Żydom stały się coraz bardziej agresywne.

W Holandii, wobec tego faktu odczuwano tylko mały opór publiczny przeciw integracji Żydów.

Opowieści na temat "Emancypacja"



Warning: Invalid argument supplied for foreach() in /home/ftpaccount/f-lmzjl/WWW/themen/index.php on line 165