Kultura żydowska po hebrajsku

Życie Żydów w Europie z dala od metropolii

Logo programu UE wspierające kulturę "Kultura 2000"
Logo Stowarzyszenia Krainy Westfalia-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

Napisz do nas Kontakt |  Kalendarium: wydarzenia historyczne w skrócie Kalendarium |  Słowniczek Słowniczek |  Polecana literatura Literatura |  Odsyłacze do innych stron Odsyłacze | Dokumenty filmowe projektu Film | Dokumenty dźwiękowe projektuDźwięk |  Pomoc Pomoc |  Wersja niemiecka D  |  Wersja holenderska NL  |  Wersja polska PL  | 

  Znajdujesz się: Strona główna


Słowniczek


A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z |

Wyszukiwarka:  

Litera [ S ]


Sanhedryn

Najwyższa rada religijna w starożytnym Izraelu

Najwyższa rada religijna w starożytnym Izraelu , składająca się z 70 lub 71 członków starszyzny. Siedzibą Sanhedrynu było wzgórze świątynne w Jerozolimie. Orzekał on w najważniejszych sprawach Żydów. Starożytny Sanhedryn zakończył swoją działalność w V w. n. e.

Schul

Synagoga

(w jidysz "szkoła") W Holandii słowo "schul" było często używane dla określenia synagogi. Słowo to wskazuje na funkcję synagogi jako domu nauki. w "schul" nauczano 613 nakazów i zakazów wynikających z Tory. W tym kontekście synagoga nie była traktowana jako kościół - dom Boga.

seder

uroczysty posiłek podczas święta Pesach

Uroczysta wieczerza pierwszego i drugiego dnia święta Pesach.

sefardyjczycy

Żydzi żyjący na Półwyspie Iberyjskim

(hebr. sfaradim od Sfarad - Hiszpania) Określeni Żydów, którzy żyli na Półwyspie Iberyjskim (Hiszpania, Portugalia), a w 1492 r.zostali wypędzeni i osiedlili się głównie w Europie Południowo - wschodniej, Północnej Afryce i Azji, ale także w Holandii, Anglii, Północnych Niemczech i Ameryce Północnej.

Sejm Czterech Ziem

Sejm żydowski

( hebr. Waad Arba Arcot), Sejm żydowski; powstała w 1581 r. centralna instytucja samorządu żydowskiego reprezentująca interesy wszystkich gmin leżących na terytorium Rzeczpospolitej. Sejm był najwyższym autorytetem w sprawach prawnych i sądowych, regulował wszystkie dziedziny życia społeczności żydowskich w dawnej Polsce. Waad Arba Arcot obradował do 1764 r.

Shoa

hebrajski słowo "zagłada, katastrofa"

Hebrajskie określenie dla Holokaustu - masowego mordu dokonanego przez Niemców w latach II wojny światowej na większości europejskich Żydów.

sidur

modlitewnik

Modlitewnik zawierający teksty modlitw i błogosławieństw.

Simchat Tora

święto Tory

(hebr. "radość Tory") Uroczyście obchodzony dzień zakończenia rocznego cyklu czytania Tory. Odbywa się następnego dnia po zakończeniu święta Sukot. Podczas wieczornego nabożeństwa w synagodze wyjmuje się wszystkie zwoje Tory i siedmiokrotnie obnosi się je wokół synagogi, ze spiewem i tańcami.

Smicha

Przekazanie władzy sądowniczej, usankcjonowanie tytułu i funkcji rabina

Przekazanie władzy sądowniczej, usankcjonowanie tytułu i funkcji rabina. (Dyplom rabina) W języku hebrajskim dosłownie oznacza to "położenie rąk".

sofer

piosarz, skryba

(hebr. pisarz, skryba) Kaligraf przepisujący zwoje Pięcioksiągu Mojżesza, mezuzy, a także sporządzający kontrakty małżeńskie.

Sukot

Święto Szałasów

święto plonów, nazywane także świętem Szałasów lub też Kuczkami. Upamiętnia wędrówkę przez pustynię, (mieszkanie w szałasach) podczas wyjścia Izraelitów z Egiptu. W czasie Święta mężczyźni modlą się, spożywają posiłki, a także śpią w specjalnie stawianych szałasach.

Syjonizm

Żydowski Ruch Narodowy

Ruch polityczny, powstały w XIX wieku w Środkowej i Wschodniej Europie. Postulował on odrodzenie narodowe Żydów oraz utworzenie państwa żydowskiego. Syjonizm przyczynił się znacznie do powstania państwa Izrael w 1948 roku.

synagoga główna

Wiodąca gmina żydowska na danym obszarze administracyjnym

Synagogą główną nazywano w Holandii miasto z przewagą żydowskich mieszkańców na danym obszarze administracji synagogalnej. W imieniu Holenderskiej Żydowskiej Wspólnoty Religijnej nadzorowała ona mniejsze gminy żydowskie (Ringsynagogen) na danym obszarze administracyjnym. Synagoga główna była jednocześnie siedzibą rabina głównego.

Synagogaal ressort

specjalne okręgi administracyjne

Od początku XIX wieku, w Holandii gminy żydowskie dziełiły się na specjalne okręgi administracyjne. Ogólny nadzór nad nimi sprawowała Holendersko - Izraelska Wspólnota Kościołów (Nederlands-Israelitisch Kerkgenootschap - NIK), Na czele poszczególnych okręgów stał tzw. Obberrabiner (nad rabin). Miasto w okegu, które posiadało największą liczbą żydowskich mieszkańców określane było jako "Hauptsynagoge"

szabat

siódmy dzień tygodnia

(hebr. "odpoczynek") Siódmy dzień tygodnia, trwa od początku piątkowego wieczoru do zachodu słońca w sobotę i jest dniem święta i odpoczynku po sześciu dniach pracy. Tego dnia należy powstrzymać się od wykonywania jakiejkolwiek pracy. Jest to święto radosne, rankiem w sobotę w synagodze odprawia się właściwą liturgię szabatową.

szajtel

peruka dla mężatek

(w jidysz "peruka") W żydowskiej tradycji peruka, bądź nakrycie głowy dla zamęznych kobiet.

szames

woźny w synagodze

Urzędnik gminny spełniający różne posługi w synagodze, między innymi wzywał mężczyzn na codzienne lub sobotnie modły.

szechita

rytualny ubój

(hebr. "ubój") Zasady rytualnego uboju zwierząt, ściśle uregulowane przez halachę. Rzezak zajmujący się rytualnym ubojem nazywany jest "szochet". Koszerne zwierzęta, takie jak bydło, drób uśmierca się doskonale gładkim, ostrym nożem, podrzynając gardło najwyżej trzema pociągnięciami, co ma na celu skrócenie mąk zwierzęcia.

szochet (szojchet)

rzezak

Mężczyzna zajmujący się rytualnym ubojem.

Szofar

róg barani używany w celach religijnych

Barani róg używany przez Żydów w celach kultowych. W Szofar dmie się, by odegnać od wyznawców złe moce i "zbudzić" ich do służby bożej.

Sztetł

prowincjonalana gmina żydowska w Europie Wschodniej

(z jidysz "miasteczko”) – mała prowincjonalna gmina żydowska w Europie Środkowo – Wschodniej, głównie w Polsce, na Ukrainie i Litwie. Mieszkańcy sztetł posługiwali się przeważnie językiem jidysz, byli tradycyjnymi, religijnymi Żydami, którzy nie podlegali asymilacji. Stanowili większość ludności, choć utrzymywali kontakty z ludnością nie – żydowską.

Sztrajml

kapelusz

noszona w dni świąteczne czapka z szerokim rondem z futra lisiego lub sobolego