Joodse cultuur in het Hebreeuws

Joods Leven in Europa buiten de grote steden

Logo EU-kaderprogramma voor cultuur "Cultuur 2000"
Beeldmerk van het Landschaftsverbandes Westfalen-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

contact contact |  tijdbalk tijdbalk |  woordenlijst woordenlijst |  literatuur literatuur |  links links | Filmdocumenten van het project film | Geluidsdocumenten van het projectgeluid |  help help |  Duitse pagina D  |  Nederlandse pagina NL  |  Poolse pagina PL  | 

  U bent hier: Home


Initiatiefnemer en onderwijzer David Snatich


Zowel van moeder als vaders kant kwam David Snatich uit een familie van rabbijnen. Hij was al op jonge leeftijd doordrongen van de idealen van de Verlichting. Als onderwijzer aan de school probeerde hij die idealen ook in de praktijk te brengen.

De in 1725 in Hamburg geboren schrijver en pedagoog Naphtaly Herz Wesseley. De in Hamburg geboren schrijver en pedagoog Naphtaly Herz Wesseley (1725–1805).
(Afbeelding: Encyclopedia Judaica 16, p. 461)
De vader van David Snatich was de rabbijn Gerson Abraham Snatich, zoon van de bekende rabbijn Abraham Snatich en Hester Steinschneider uit Prossnitz (Prostejov), die sinds 1775 in Groningen woonde. In Prossnitz had het gedachtegoed van de Haskalah al vroeg wortel geschoten en het is aannemelijk dat Davids vader deze invloed had ondergaan en op zijn zoon had overgedragen. Te meer omdat we van David Snatich weten dat hij al sinds zijn jeugd een regelmatige bezoeker was van de bibliotheek van het christelijke verlichtingsgezelschap Maatschappij tot ít Nut van het Algemeen.

Volgelingen van Wesseley


Maar belangrijker is dat David Snatich een leerling was van Naphtaly Herz Wesseley. Naast Moses Mendelsohn was hij de belangrijkste voorman van de Aufklärung in Duitsland. In zijn in 1782 verschenen boek "Worte des Friedens und der Wahrheit" had hij zijn ideeŽn omtrent een hervorming van de joodse opvoeding uiteengezet.

Wesseley was van mening dat die meer gericht moest zijn op seculier onderwijs, zodat joodse kinderen een betere kans hadden om een ambachtelijk beroep uit te kunnen oefenen. Ook zijn pedagogische inzichten waren vernieuwend. In plaats van alleen maar te straffen, bepleitte hij een systeem van belonen en straffen. Al zijn ideeŽn zouden in Groningen dankzij Snatich en zijn medestanders ingang vinden.

"Ik stond sprakeloos"


Uiteraard werd David Snatich benoemd als een van de onderwijzers op de school. In een brief beschrijft hij zijn eerste kennismaking met de kinderen: "Ik stond sprakeloos […] hun geroep en geraas verdoofden mij. Mijn God, dacht ik bij mij zelven, moet ik onder deze woeste mensen dagelijks enige uren doorbrengen? Dit houd ik niet uit." Maar al snel herinnerde Snatich zich de lessen van Wesseley en komt de pedagoog in hem boven als hij schrijft dat men bij kinderen "voor het grootse gedeelte nooit aan orde, stilte en gehoorzaamheid gewoon waren; kinderen, welke altijd met den stok of met scheldnamen tot stilzwijgen, en, door de vrees voor straf, tot gehoorzaamheid gebragt waren" door liefde en achting vertrouwen kan kweken en tot betere mensen vormen.