Joodse cultuur in het Hebreeuws

Joods Leven in Europa buiten de grote steden

Logo EU-kaderprogramma voor cultuur "Cultuur 2000"
Beeldmerk van het Landschaftsverbandes Westfalen-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

contact contact |  tijdbalk tijdbalk |  woordenlijst woordenlijst |  literatuur literatuur |  links links | Filmdocumenten van het project film | Geluidsdocumenten van het projectgeluid |  help help |  Duitse pagina D  |  Nederlandse pagina NL  |  Poolse pagina PL  | 

  U bent hier: Home


De initiatiefnemers voor modern onderwijs


De initiatiefnemers tot de van een joodse school in Groningen waar modern onderwijs moest worden gegeven, kwamen alle uit Duitsland. Zij stonden onder invloed van joodse verlichters als Moses Mendelsohn en Naphtaly Herz Wesseley.

Opperrabbijn Abraham Izak Deen, afstammeling van een familie van rabbijnen uit Tykocin, kwam oorspronkelijk uit Kopenhagen. Voor zijn komst naar Groningen woonde hij in Burgsteinfurt en was achtereenvolgens gehuwd met twee dochters van Salomon Michael David uit Hannover.

Salomon Michael David was een kleinzoon van Michael David, die behalve een joodse Freischule in Hannover een jongensweeshuis stichtte. Een zoon van Michael David, Meyer Michael David, stichtte eveneens een joodse jongensschool. Hij was sterk beÔnvloed door de ideeŽn van Moses Mendelsohn, met wie hij vriendschappelijke banden onderhield.

Een arts als vormgever


De ontwerper van het conceptplan tot stichting van de school, was de arts dr. Moses Loewe of Löw. Hij had in Berlijn en Praag theologie en "wereldlijke wetenschappen" gestudeerd.

Vooral Berlijn gold als centrum van de joodse Verlichting of Haskalah. Hoewel hij pas sinds 1812 in Groningen woonde, legde hij de basis voor Tipereth Bachurim. Loewe moet maatschappelijk in hoog aanzien hebben gestaan, gezien het feit dat hij in 1817 werd benoemd als secretaris van de schoolcommissie voor het ressort Groningen.
Theodorus van Swinderen (1784–1851) was een groot voorstander van de emancipatie der joden. Professor Theodorus van Swinderen (1784–1851) was een groot voorstander van de emancipatie der joden. Schilderij van de hand van C.B. Buijs.
(Afbeeling: RHC GrA Tg 1785 invnr. 16304)

Christelijke idealist


Behalve het genoemde tweetal speelde ook iemand anders een grote rol bij de oprichting van de school, namelijk de bevlogen christelijke idealist Theodorus van Swinderen (1784–1851). Deze was hoogleraar aan de Groninger universiteit en erg begaan met het lager onderwijs. Vanaf 1807 tot 1851 was hij eveneens werkzaam als schoolopziener. In deze functie was hij de stuwende kracht achter de onderwijsvernieuwingen in het begin van de 19e eeuw. Het is aannemelijk dat zonder zijn voortdurende steun het instituut nooit van de grond zou zijn gekomen.

Ook elders genoot het Groninger experiment veel steun. Van de commissaris-generaal voor het onderwijs, de naaste adviseur van de minister, ontvingen alle stads- en gemeentebesturen een brief. Hierin drong hij op alle mogelijke hulp en bescherming voor het bestuur van het instituut en prees het ter navolging aan.