Joodse cultuur in het Hebreeuws

Joods Leven in Europa buiten de grote steden

Logo EU-kaderprogramma voor cultuur "Cultuur 2000"
Beeldmerk van het Landschaftsverbandes Westfalen-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

contact contact |  tijdbalk tijdbalk |  woordenlijst woordenlijst |  literatuur literatuur |  links links | Filmdocumenten van het project film | Geluidsdocumenten van het projectgeluid |  help help |  Duitse pagina D  |  Nederlandse pagina NL  |  Poolse pagina PL  | 

  U bent hier: Home


De stichting van een joodse school in Groningen (1815)


Joodse en niet-joodse aanhangers van de idealen van de Aufklärung beschouwden onderwijs als het belangrijkste middel voor integratie van de joden in de samenleving.

Reglement en verslag van de inwijding van het onderwijsinstituut Tipereth Bachurim, 1815 Reglement en verslag van de inwijding van het onderwijsinstituut Tipereth Bachurim, 1815.
(RHC GrA Tg 1772 invnr. 851)
Het was een gelukkige samenloop van de omstandigheid dat in Groningen de juiste mensen op de juiste plaats en het juiste tijdstip aanwezig waren. Hun inspanningen leidde ertoe dat in 1815 de eerste joodse school kon worden opgericht, die geen onderscheid maakte naar geslacht of sociale achtergrond. De school stond open voor meisjes en jongens, en voor kinderen uit zowel rijke arme als rijke gezinnen.

Bevlogen idealisten


Het verslag dat in 1815 werd uitgegeven naar aanleiding van de inwijding van Tipereth Bachurim (Sieraad der Jongelingen), de naam van de school, schetst niet alleen de verhouding tussen joden en niet-joden uit het verleden, maar leest ook als een hervormingsprogramma van bevlogen idealisten.

"De zwervende, inconstitutionele levenswijze, die het IsraŽlitische volk zoo veel eeuwen leidde, de vreemdelingschap, de staat van afzondering, in welken hetzelve hier te Lande met betrekking tot de overige ingezetenen leefde; de weinig huiselijke verkering, die zij met elkander hielden; de onkunde, de vooringenomenheid en wanbegrippen jegens elkanders zedelijke denkwijze, daden en instellingen – dit alles te zamen genomen, had den IsraŽliet over het algemeen verhinderd, met zijne eeuw vooruit te gaan, en genot te trekken van de lichtstralen, die zich sedert dertig jaar boven Europa verspreidden, en inzonderheid op het onderwijs en de opvoeding der jeugd zulk eenen weldadigen invloed gehad hebben."

Uniek in Nederland


De school, gelegen in de Haddingestraat, was ook op onderwijsgebied uniek in Nederland. Het was de eerste joodse school in Nederland waar zowel seculier als godsdienstig onderwijs werd gegeven.

Het kan geen toeval zijn dat de drie belangrijkste stichters uit Duitsland kwamen of er lange tijd hadden verbleven. Want in dat land had de joodse Verlichting of Haskalah veel aanhangers.

En in Westfalen...



En in Lublin...