Kultura żydowska po hebrajsku

Życie Żydów w Europie z dala od metropolii

Logo programu UE wspierające kulturę "Kultura 2000"
Logo Stowarzyszenia Krainy Westfalia-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

Napisz do nas Kontakt |  Kalendarium: wydarzenia historyczne w skrócie Kalendarium |  Słowniczek Słowniczek |  Polecana literatura Literatura |  Odsyłacze do innych stron Odsyłacze | Dokumenty filmowe projektu Film | Dokumenty dźwiękowe projektuDźwięk |  Pomoc Pomoc |  Wersja niemiecka D  |  Wersja holenderska NL  |  Wersja polska PL  | 

  Znajdujesz się: Strona główna


Emancypacja i wykształcenie


Niewiele wiadomo o nauczaniu dzieci żydowskich w prowincji Groningen przed rokiem 1806, odnosi się jednak wrażenie, że nie było ono zbyt dobre.

W XVIII wieku nauczanie w Holandii leżało w gestii poszczególnych gmin religijnych. Poziom nauczania i wiedza nauczycieli były w każdym miejscu inne. Nie było obowiązujących dla wszystkich kwalifikacji, które musiał posiadać nauczyciel. Program nauczania w szkołach składał się z nauki czytania, pisania, rachowania i podstaw nauki chrześcijańskiej. Ogólnie dzieci żydowskie nauczano tylko przedmiotów religijnych, jako przygotowanie do bar micwaSprawdź hasło w glosariuszu.

Powstanie Republiki Batawskiej w roku 1795 przyniosło ze sobą duże zmiany. Został zniesiony stary, federacyjny ustrój państwa, a w jego miejsce powstała administracja centralna. Wszyscy obywatele byli równi wobec prawa. Nauczanie stało się sprawą państwa. Powołano ministra edukacji, który w szczególności zajmował się nauczaniem.
Mała szkoła wiejska obok synagogi w Leek Przykład małej szkółki wiejskiej położonej obok synagogi w Leek (synagoga to piąty dom (z oknami w kształcie łuku) od lewej szkoła, szósta od lewej.
(Fotografia: RHC GrA Tg 818 invnr. L17 - 296d)

Nauka w domu


Dzieci żydowskie na wsi były często nauczane w domu przez młodych mężczyzn pochodzących z Polski. Ci "nauczyciele" oprócz tego pracowali jako parobki. Nic więc dziwnego, że w tych warunkach przekazywanie wiedzy było zaniedbywane. W większych gminach danej prowincji były żydowskie szkoły prywatne, ale i tu poziom nauczania był bardzo nędzny.

Sytuacja w mieście Grononingen nie była wcale lepsza, także tu, zanim wprowadzono regulacje prawne, nauczanie stało na niskim poziomie. Funkcjonowały różne, małe szkoły żydowskie, ale z faktu, że bogaci rodzice korzystali z usług prywatnych nauczycieli, można wywnioskować, że nie mieli zbyt wiele zaufania do poziomu nauczania w tych szkołach.
Pieczęć Niderlandzkiej Izraelskiej Synagogi Głównej Groningen około 1817 Pieczęć Niderlandzkiej Izraelskiej Synagogi Głównej Groningen około 1817 r.
(RHC GrA Tg 1016)
Powstanie Królestwa Holandii w roku 1814 oznaczało co prawda zmiany polityczne, ale wiele z poprzedniej polityki po prostu kontynuowano. Tak było także w przypadku nauczania. Zmiany musieli wprowadzić zaangażowani ludzie, którzy utożsamiali się z ideałami oświecenia. Tacy ludzie działali też w Groningen. W 1815 roku założyli w Groningen szkołę Tipereth Bachurim, która była jedyna w swoim rodzaju w skali całej Holandii i jeszcze długo miała być przykładem dla Żydów w innych miejscach.

W Westfalii...

Czytaj też następujący artykuł