Joodse cultuur in het Hebreeuws

Joods Leven in Europa buiten de grote steden

Logo EU-kaderprogramma voor cultuur "Cultuur 2000"
Beeldmerk van het Landschaftsverbandes Westfalen-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

contact contact |  tijdbalk tijdbalk |  woordenlijst woordenlijst |  literatuur literatuur |  links links | Filmdocumenten van het project film | Geluidsdocumenten van het projectgeluid |  help help |  Duitse pagina D  |  Nederlandse pagina NL  |  Poolse pagina PL  | 

  U bent hier: Home


De familie Hildesheim: Eliazar en het zionisme


Het is de in 1868 geboren Eliazar, die toch wel het meest interessante van alle kinderen is.

Eliazer Hildesheim, voorzitter van de afdeling Groningen van de Nederlandse Zionistenbond De Groninger arts Eliazer Hildesheim, de eerste voorzitter van de afdeling Groningen van de Nederlandse Zionistenbond.
Foto: L. Ast Boiten en G. Zaagsma, De Folkingestraat. Geschiedenis van de joodse gemeenschap in Groningen, p. 103
Na zijn opleiding aan het gymnasium gaat hij medicijnen studeren aan de Universiteit in Groningen. Maar zijn passie lag bij het toneel. Hij vertaalde zelfs toneelstukken en ook poŽzie. Dit alles zeer tot verdriet van zijn ouders, die vreesden voor een nadelig effect op zijn studie.

Na afronding van zijn opleiding specialiseerde Eliazar zich in Berlijn tot oogarts. Hij leidt een rusteloos bestaan. Zo is hij werkzaam als scheepsarts bij de Java-China-Japanlijn. In deze periode van zijn leven was Eliazar sterk onder de indruk van de gedichten van Hayyim Nahman Bialik (1873–1934), waarvan van zijn hand vrije vertalingen verschenen in het populaire "Het Noorden in Woord en Beeld".

Een belangrijk keerpunt


Een belangrijke keerpunt in het denken van joden over integratie en assimilatie was de pogrom in het nu Moldavische Chisinau (Kishinev) in april 1903 waarbij bijna vijftig mensen werden vermoord. Vooral omdat de autoriteiten niet ingrepen, was voor intellectuelen als Hildesheim het teken dat alleen een nationaal joods tehuis een oplossing voor vervolgingen bood.
Titelblad van het boek Auto-Emancipatie van Leo Pinsker Titelblad van de Nederlandse vertaling van het boek Auto-Emancipatie van Leo Pinsker.
(RHC GrA Tg 368 invnr. 27)
De zionistische beweging streefde naar een nieuw joods zelfbewustzijn en een joodse staat. Hiermee stelde de beweging het assimilatieproces ter discussie. Harmonieus samenleven met de niet-joodse omgeving bleek vaak een illusie, en verdere pogingen in deze richting zouden op termijn slechts tot verlies van de eigen cultuur en identiteit voeren. De zionisten geloofden dat alleen binnen een eigen joodse staat men als jood kon leven en gevrijwaard was van antisemitisme en vervolging.

"Nederlandse Zionisten Bond"


Twee jaar na het Eerste Zionistencongres van 1897 werd de Nederlandse Zionisten Bond (NZB) opgericht. Eliazar Hildesheim zou later bestuurslid van de NZB worden. Naar aanleiding van de pogrom in Kishinev publiceerde hij in 1903 "Kischinew en het Zionisme".

De inhoud van dit boek vertoont veel overeenkomst met "Auto-Emanzipation, ein Mahnruf an seine Stammesgenossen von einem russischen Juden" uit 1882 van Leon Pinsker (1821–1891). Pinsker onderzocht in dit boek de psychologische en sociale wortels van het antisemitisme en riep op tot de vorming van een nationaal centrum voor emigratie. Pinsker was geboren te Tomaszow in Polen. Tijdens zijn jeugd studeerde hij in Odessa aan de school van zijn vader Simhah Pinsker, die schrijver en wetenschapper te Odessa was.
Leo Pinsker (1821– 1891), schrijver van het boek Auto-Emanzipation Leo Pinsker (1821–1891), schrijver van het boek Auto-Emanzipation, ein Mahnruf an seine Stammesgenossen von einem russischen Juden.
(Foto: RHC GrA Tg 368 invnr. 27)

Het geloof in de toekomst


Leon Pinsker was de stichter van het joods-Rusische weekblad "Razwet (Dageraad)". De titel al is een programma voor het geloof in de toekomst. Daarnaast was hij de oprichter van een vereniging voor de verbreiding van de idealen van de HaskalahDeze term opzoeken in het glossarium onder joden. In Djen (dag) riep hij de joden in Odessa op zich te assimileren. Maar de pogroms in Odessa van 1871 en in Zuid-Rusland in 1881 en het toenemende antisemitisme leidden ook bij hem tot de overtuiging dat de verlichting had gefaald.

Dat zoveel kinderen uit het gezin van Izak Hildesheim door het zionisme waren gegrepen, is opmerkelijk. Zeker als we in aanmerking nemen dat de beweging in Nederland door het gevestigde deel van de Nederlandse joden fel werd bestreden.

Wellicht dat het besef van de Oost-Europese herkomst van hun grootvader Philip Mozes, en bij de oudste kinderen de verhalen van de Russische vluchtelingen in 1881, hun belangstelling voor de zionistische beweging verklaart. Geografisch gezien mocht Gronigen zich dan wel aan de periferie van de joodse wereld bevinden, maar aan de hand van de familie Hildesheim is duidelijk geworden dat dit joods gezien niet opging.