Joodse cultuur in het Hebreeuws

Joods Leven in Europa buiten de grote steden

Logo EU-kaderprogramma voor cultuur "Cultuur 2000"
Beeldmerk van het Landschaftsverbandes Westfalen-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

contact contact |  tijdbalk tijdbalk |  woordenlijst woordenlijst |  literatuur literatuur |  links links | Filmdocumenten van het project film | Geluidsdocumenten van het projectgeluid |  help help |  Duitse pagina D  |  Nederlandse pagina NL  |  Poolse pagina PL  | 

  U bent hier: Home


De familie Hildesheim: van Warschau naar Groningen


De Groninger arts en zionist Deze term opzoeken in het glossariumEliazar Hildesheim was de kleinzoon van een joods weeskind uit Warschau.

Reisdocument voor Philip Mozes Hildesheim, 1822 Reisdocument voor Philip Mozes Hildesheim om van Warschau naar Londen te kunnen reizen, 1822.
Afbeelding: L. Ast Boiten en G. Zaagsma, De Folkingestraat. Geschiedenis van de joodse gemeenschap in Groningen, p. 94
Zijn grootvader Philip Mozes was op 14 mei 1800 te Warschau geboren als zoon van de logementhouders Mozes Jesaja en Rebekka Izaaks Cohen. De vader van Philip Mozes overleed in 1807 en zijn moeder in 1809.

Na eerdere delingen werd tijdens het Wener Congres van 1815, Polen opnieuw opgedeeld. Het grootste deel van het land kwam binnen de invloedssfeer van Rusland. Tsaar Alexander I van Rusland werd tevens koning van Polen. Van de totale bevolking van Warschau was toen 33% joods. Het merendeel van hen leefde in kommervolle omstandigheden. Bovendien was er voortdurend sprake van sterke animositeit van de zijde van het niet-joodse deel van de bevolking tegen de joden.

Klimaat van armoede


Dit klimaat van armoede en vijandschap was voor Philip Mozes waarschijnlijk aanleiding was om zijn geluk elders te zoeken. Op 9 juli 1822 krijgt Philip Mozes een namens Alexander I uitgevaardigd reisdocument, wat hem toestaat om vanwege familieomstandigheden van Warschau naar Londen en terug te reizen. In het document wordt zijn naam geschreven als Liebe Moshowics Hildesheijm. Zijn leeftijd is aangegeven als zestien jaar. Dit is zes jaar jonger dan hij later in Groningen opgeeft.
Deel van een akte van bekendheid voor Philip Mozes Hildesheim Deel van een akte waarin zeven getuigen een verklaring afleggen over de geboorte en de ouders van Philip Mozes Hildesheim.
(RHC GrA Tg 1634 huwelijkse bijlage d.d. 7.1.1830 nr. 3)
Minder uit ijdelheid maar meer uit mogelijke vrees voor rekrutering in het leger van Alexander I zal Philip Mozes Hildesheim (zoals zijn naam in Groningen geschreven zou worden) met zijn leeftijd gesjoemeld hebben.

Politieambtenaren van steden op zijn reisroute schreven op de achterkant van het paspoort aantekeningen. Daarom weten we dat hij op 22 augustus in Hamburg toestemming krijgt om via Bremen naar Amsterdam te reizen. Inplaats van naar Amsterdam gaat hij naar Groningen.

Waarom Groningen?


Waarom hij zich juist hier vestigde zal wel altijd een raadsel blijven, maar helemaal een onbekende is hij in Groningen niet geweest. Dat blijkt wel uit een document van acht jaar later. Om te kunnen trouwen moet hij bewijzen dat hij werkelijk is wie hij zegt te zijn. Normalerwijze wais een geboortebewijs of uittreksel een besnijdenisboek hiervoor voldoende. Maar Philip Mozes kon geen van beide documenten overleggen en moest zijn identiteit dus op een andere wijze bewijzen.
Deel van een akte van bekendheid voor Philip Mozes Hildesheim Deel van een akte waarin zeven getuigen een verklaring afleggen over de geboorte en de ouders van Philip Mozes Hildesheim.
(RHC GrA Tg 1634 huwelijkse bijlage d.d. 7.1.1830 nr. 3)
Dat kon toen door een zogenaamde akte van bekendheid, waarin zeven geloofwaardige getuigen verklaren dat een persoon is wie hij zegt te zijn. Het op verzoek van Philip Mozes opgestelde document geeft een fascinerende blik op migratie- en handelsstromingen aan het begin van de 19e eeuw.

Van de zeven getuigen woonden er twee in de onmiddellijke nabijheid van zijn ouders, een was aanwezig bij de dood van zijn moeder en de andere vier reisden regelmatig voor zaken door Polen en logeerden dan in het logement van zijn ouders.

Lees ook de volgende verhalen