Kultura żydowska po hebrajsku

Życie Żydów w Europie z dala od metropolii

Logo programu UE wspierające kulturę "Kultura 2000"
Logo Stowarzyszenia Krainy Westfalia-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

Napisz do nas Kontakt |  Kalendarium: wydarzenia historyczne w skrócie Kalendarium |  Słowniczek Słowniczek |  Polecana literatura Literatura |  Odsyłacze do innych stron Odsyłacze | Dokumenty filmowe projektu Film | Dokumenty dźwiękowe projektuDźwięk |  Pomoc Pomoc |  Wersja niemiecka D  |  Wersja holenderska NL  |  Wersja polska PL  | 

  Znajdujesz się: Strona główna


Rodzina Perlstein z Dorsten


Moyses David urodził się w 1778 roku w Altenkirchen w Westerwald.

Pozwolenie na osiedlenie się z 1808 r. Pozwolenie na osiedlenie się w mieście Dorsten wydane przez księcia von Arenberg dla Moisesa Davisa i Michela Samuela z 1808 r.
Ilustracja: Żydowskie Muzeum Westfalii
24 marca 1808 roku rząd księcia von Arenberga w piśmie do ówczesnego burmistrza Dorsten zatwierdził osiedlenie się Moysesa Davida z Wesel. Szybko otrzymał on pozwolenie na osiedlenie się, a to z powodu dokumentu potwierdzającego, że z zawodu jest rzeźnikiem i człowiekiem interesu. Jego dom znajdował się przy Ostgraben 2, w centrum miasta Dorsten. To miejsce było strategicznym wyborem, stąd Moyses David mógł korzystać z wiejskiej okolicy Dorsten.

Synowie Mosesa, Simon i Elias weszli do interesu ojca jako rzeźnicy i handlarze bydłem. Z powodu edyktu emancypacyjnego z 1845 roku wszyscy Żydzi musieli przyjąć nazwisko uprawniające do dziedziczenia. W dokumentach ze stycznia 1846 r. czytamy: "Rodzeństwo Moses, Isaac i Elias oświadczyli: nasz ojciec Moyses David, który sam zmarł, żył tu 28 lat i miał tu swój dom. Chcemy nosić nazwisko Perlstein, z tym zgadzają się również tu obecni bracia."
Rzeźnik Hermann Perlstein ze swoimi czeladnikami Rzeźnik Hermann Perlstein (z lewej) ze swoimi czeladnikami (w latach dwudziestych XX wieku).
Zdjęcie: Żydowskie Muzeum Westfalii

Wzrost obrotów


Poprzez współpracę braci Perlstein interes handlowy i rzeźnia znacząco się powiększyły. Po wpływach z podatków można odczytać wzrost dochodów. W śródmieściu Dorsten przy ulicy Essener i Lipperstrase rodzina zakupiła działki i wybudowała bardzo nowoczesne, jak na te czasy, rzeźnie i kuchnie do wyrobu kiełbasy. Handel bydłem rozwijał się szczególnie dzięki odbudowie Zagłębia Ruhry, a zwłaszcza sąsiednich miast Gelsenkirchen, Bottrop i Oberhausen. Dzięki połączeniu kolejowemu łatwiej i szybciej można było zorganizować transport bydła. Przez jakiś czas zaopatrywano nawet ubojnię w Düsseldorfie.

Rodzina Perlstein była otwarta na zmiany. Inaczej niż inni handlowcy, często korzystali z reklamy w prasie, co potwierdzają ogłoszenia prasowe. W 1908 roku rodzina Perlstein, jako pierwsza rodzina żydowska otrzymała w Dorsten telefon. W latach dwudziestych XX wieku Perlsteinowie prowadzili także sklep meblowy i zajmowali się sprzedażą towarów manufakturowych.
Ogłoszenie rzeźni Ernst Perlstein w Dorsten Ogłoszenie rzeźni Ernst Perlstein w Dorsten.
Ilustracja: Żydowskie Muzeum Westfalii
"U Perlsteina mięso było szczególnie dobre, wydawali także zupę dla ubogich" wspomina stara mieszkanka Dorsten w roku 1985.

Aktywne uczestnictwo w życiu gminy


Perlsteinowie nie byli tylko ludźmi interesu i rzeźnikami, nazywani byli także współzałożycielami, naczelnikami i reprezentantami głównej gminy przy synagodze w Dorsten. Aktywnie uczestniczyli w życiu gminy Dorsten, jak na przykład urodzony w 1903 i deportowany w 1937 roku Walter Perlstein, który przez wiele lat społecznie sprawował funkcję sędziego piłki nożnej.

Czytaj też następujący artykuł