Joodse cultuur in het Hebreeuws

Joods Leven in Europa buiten de grote steden

Logo EU-kaderprogramma voor cultuur "Cultuur 2000"
Beeldmerk van het Landschaftsverbandes Westfalen-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

contact contact |  tijdbalk tijdbalk |  woordenlijst woordenlijst |  literatuur literatuur |  links links | Filmdocumenten van het project film | Geluidsdocumenten van het projectgeluid |  help help |  Duitse pagina D  |  Nederlandse pagina NL  |  Poolse pagina PL  | 

  U bent hier: Home


De familie Eisendrath in Dorsten


In 1811 duikt voor de eerste keer de 27-jarige Samson Nathan Eisendrath in de annalen van de stad op.

Oorkonde over het aannemen van de naam "Eisendrath" Akte van de regering van Pruissen met betrekking tot het voeren van de familienaam "Eisendraht" uit oktober 1845.
Afbeelding: Joods Museum Westfalen
Hij is de derde jood, die een vestigingsvergunning voor Dorsten krijgt. Hij is getrouwd met Julia Isaak. In 1812 werd de eerste zoon Baruch in Amsterdam geboren. In de loop der jaren volgen nog vele andere kinderen; we gaan van 18 geboortes uit. Bij het opmaken van een testamentsakte in 1855 spreken Julia en Samson Nathan Eisendrath van 11 levende kinderen, namelijk Baruch, David, Moses, Levi, Nathan, Oskar, Jeanette, Cosmann, Benjamin, Adelheid en Eva.

Na een kabinetsbesluit van de Pruisische regering moesten vanaf 1845 alle joden een erfelijke naam voeren. Samson Nathan verklaarde voor zichzelf en voor zijn familie de naam Eisendrath te voeren, die hij al sinds vele jaren gebruikte. De naam Eisendrath is een zeer ongewoonlijke naam en in de familie wordt hij zo geďnterpreteerd: "Eisen" (ijzer) als het hardste metaal en "drath" (draad) als band die de familie samenhoudt. De naam moest grote kracht en eenheid symboliseren. Alle huidige Eisendraths leidden zich van de oervader Samson Nathan Eisendrath uit Dorsten af.
Wiesenstraat 10 in Dorsten Het huis aan de Wiesenstraat 10 in Dorsten – het toenmalige woonhuis van de familie Eisendraht – in het jaar 1910.
Foto: Joods Museum Westfalen
Aanvankelijk woonde de familie Eisendrath buiten de stadswal, maar al spoedig kocht Samson Nathan in de Wiesenstraße, in de buurt van het marktplein, een groter grondstuk en later nog enige percelen. Het huis in de Wiesenstraße, in de buurt van de synagoge, was
70 jaar lang het woon- en zakencentrum van de familie Eisendrath.

De kinderen tot een opleiding aangespoord


Het hart van dit huis was Julia Eisendrath. Ze stierf in 1878 op de hoge leeftijd van 85 jaar en overleefde haar man 21 jaar. In de herinnering van de nakomelingen is zij de matriarch, die het in de familie voor het zeggen had. Ze was trots en zeer van zich zelf overtuigd, zo wordt verteld. Maar ze was vooral degelijk en moet een opmerkelijke huisvrouw geweest zijn, die erin slaagde om de gecompliceerde huishouding te dirigeren. De kinderen hielden van haar en vereerden haar. Zelf kon ze niet lezen en schrijven, maar ze forceerde wel de opleiding van haar kinderen.

De familieband was zeer sterk; de oudste broers en zussen hielpen bij de opvoeding van de jongeren en ze kwamen allemaal voor elkaar op. Ook nu nog geldt in de Amerikaanse Eisendrath-clan het familiemotto, dat zijn oorsprong in de geschiedenis in Dorsten vindt: "Alle für einen und einer für alle". Julia gold echter ook als zeer royaal en liefdadig, en wel tegenover alle arme en behoeftige mensen, om 't even van welke religie. Financiële steun voor het katholieke ziekenhuis en de bouw van een nieuwe kerk zijn bijvoorbeeld in de akten terug te vinden.
Reglement van de Synagoge Gemeente Dorsten uit 1856 Reglement van de Synagoge Gemeente Dorsten uit 1856, ondertekend door twee leden van de familie Eisendrath.
Afbeelding: Joods Museum Westfalen
Samson "zoon van Nathan" ontwikkelde zich tot een van de belangrijkste persoonlijkheden van de joodse gemeente in Dorsten. Hij was het eerste hoofd van deze synagoge en werkte bij het opstellen van de oprichtingsstatuten mee; hij was penningmeester van de gemeente en de Marks-Haindorf-Stichting, maar hij veroorzaakte ook de scheuring in de synagogen in Dorsten, hetgeen aan zijn houding met betrekking tot hervormingen te wijten was.

Inzet voor anderen


Samson Nathan Eisendrath was voor de toenmalige tijd een zeer vooruitstrevende man.
Hij stuurde niet alleen zijn kinderen naar het gymnasium, maar zette zich ook in voor de vorming en opleiding van andere joodse kinderen. Zijn beroepsleven als zakenman omvatte de in- en verkoop van levensmiddelen, hij bezat een manufacturenzaak en hij was als slager en looier werkzaam. Zijn zonen werden zaken- en kooplieden, maar we vinden onder hen ook ambachtslieden zoals looiers en kaarsenmakers.

Op grond van zijn groeiende welstand werd Samson Nathan een gerespecteerde burger van de stad Dorsten. Hij stierf lang voor zijn vrouw in 1857.