Joodse cultuur in het Hebreeuws

Joods Leven in Europa buiten de grote steden

Logo EU-kaderprogramma voor cultuur "Cultuur 2000"
Beeldmerk van het Landschaftsverbandes Westfalen-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

contact contact |  tijdbalk tijdbalk |  woordenlijst woordenlijst |  literatuur literatuur |  links links | Filmdocumenten van het project film | Geluidsdocumenten van het projectgeluid |  help help |  Duitse pagina D  |  Nederlandse pagina NL  |  Poolse pagina PL  | 

  U bent hier: Home


De Vierlandensejm – Waad Arba Aracot


In de 16de en 17de eeuw ontwikkelde zich de economie in de joodse gemeente in Lublin positief.

Szeroka-straat in Lublin. Huisnummers 9 tot 19 Szeroka-straat in Lublin.
Tekening van Richard Henker uit het boek van Majer Balaban "De Joodse buurt in Lublin".
In 1580 ontstond op grond van het privilege van Stefan Batory het joodse parlement, de zogenaamde Vierlandensejm (Waad Arba Aracot) in Lublin. Het parlement was de hoogste instantie die de joden in de Poolse adelsrepubliek vertegenwoordigde. Tot de Waad Arba Aracot hoorden de vertegenwoordigers van iedere afzonderlijke joodse gemeente uit de verschillende districten en arrondissementen in Groot-Polen, Klein-Polen, Litouwen en RoetheniŽ.

Tot de leden behoorden de geleerdste rabbijnen, rijke zakenlieden en bankiers. Dit in Europa unieke parlement kwam tijdens de jaarmarkten bijeen, wanneer ook veel kooplieden uit het buitenland in Lublin vertoefden. Tweemaal per jaar vonden de vergaderingen in Lublin of in Jarosław plaats. Behalve de kooplieden en grondbezitters uit heel Polen kwamen tijdens de jaarmarkten steeds veel Duitsers, Fransen, Italianen, Perzen, Turken, Tartaren, ArmeniŽrs en Russen naar Lublin. De vergaderingen begonnen altijd op zondag, de dag waarop ook de zogenaamde Lichtmisjaarmarkt begon en ze duurden enige dagen.

Vergaderingen in andere steden


Vanwege de vele oorlogen en de daarmee verbonden verwoesting van Lublin in de tweede helft van de 17de eeuw vonden de zittingen van de Vierlandensejm voortaan in andere steden plaats. Het meest kwam het parlement in Jarosław bijeen, maar er waren ook bijeenkomsten in Łęczna, Szczebrzeszyn, Opole Lubelskie en Tyszowce in de buurt van Lublin. Aan het einde van de 17de eeuw vergaderde men alleen nog maar in Jarosław.

In de Szeroka straat


Volgens een lange traditie kwam de Waad Arba Aracot – de Vierlandensejm – altijd in de Szeroka-straat 19 in Lublin bijeen. Hij bepaalde de hoogte van de belastingen die aan het koninklijke ministerie van financiŽn moesten worden betaald. Naast de financiŽle zaken beslechtte het parlement ook de geschillen tussen de verschillende joodse gemeenten. Maar in Lublin werden niet alleen beslissingen betreffende Poolse zaken genomen. Joden uit geheel Europa kwamen hier naar toe om de Vierlandensejm om raad en hulp te vragen. Na de verdrijving van de joden uit TsjechiŽ legde de Vierlandensejm de strijd tussen de verschillende Tsjechische gemeenten bij. Hij genoot zoín groot aanzien dat hem zelfs verzocht werd om een beslissing in de strijd van de joodse gemeenten in Amsterdam te vellen. Een van zijn bekendste besluiten was de bekendmaking van de verbanning van de valse messias Sabataj Zwi in 1670. De Waad Arba Aracot coördineerde ook de publicaties en de uitgeverij van Hebreeuwse boeken. Een van de belangrijkste personen die in verband met de Waad Arba Aracot genoemd wordt, is zijn voorlaatste voorzitter Abraham Heilpern, een spruit van een in heel Europa bekende rabbijnenfamilie.
De Waad Arba Aracot was voor de joden de voortzetting van de bijbelse Sanhedrin Deze term opzoeken in het glossarium (joodse rechtbank). De afgevaardigden van het parlement vormden de rechtbank van de joodse bevolking, namen wetten aan en onderzochten geschillen. De Vierlandensejm bestond tot 1764, tot de Poolse adel alle joodse vergaderingen voor illegaal verklaarde en verdere bijeenkomsten van de leden van de Sejm verbood.