Kultura żydowska po hebrajsku

Życie Żydów w Europie z dala od metropolii

Logo programu UE wspierające kulturę "Kultura 2000"
Logo Stowarzyszenia Krainy Westfalia-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

Napisz do nas Kontakt |  Kalendarium: wydarzenia historyczne w skrócie Kalendarium |  Słowniczek Słowniczek |  Polecana literatura Literatura |  Odsyłacze do innych stron Odsyłacze | Dokumenty filmowe projektu Film | Dokumenty dźwiękowe projektuDźwięk |  Pomoc Pomoc |  Wersja niemiecka D  |  Wersja holenderska NL  |  Wersja polska PL  | 

  Znajdujesz się: Strona główna


Elekt w jarmułce


W okresie bezkrólewia, które nastało w Polsce po śmierci króla Stefana Batorego w roku 1587, szlachta zbierała się kilkakrotnie debatując nad wyborem nowego kandydata na króla.

Szlachta polska obradująca podczas elekcji nowego króla Obraz Bernarda Belotta zwanego Canaletto "Obrady szlachty podczas elekcji" z 1778 roku. Oryginał w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie
Czas biegł nieubłaganie. Trwały niekończące się spory pomiędzy szlachtą a magnaterią, kogo należy obrać nowym królem. Coraz trudniej było podjąć decyzję. W pewnym momencie zdesperowani wyborcy zakrzyknęli, podchwytując rzuconą z tłumu propozycję: "Saula"

"Vivat Saul Rex !"


O dziwo, z tą kandydaturą zgodzili się wszyscy. Zebrani delegaci gromko zakrzyknęli – "Vivat Saul Rex!!!"
Nie było żadnego głosu sprzeciwu. Nikt nie zakrzyknął: veto!. Nikt decyzji nie zerwał. Wybór dzięki aklamacji był ważny i prawomocny! Wybrano nowego króla Polski.
Pomnik upamiętniający miejsce elekcji Pamiątkowy obelisk wzniesiony w 1997 roku na dawnym polu elekcyjnym, w miejscu gdzie w latach 1575–1764 wybrano 10 kolejnych królów Polski.
Fotografia: Z. Wałkowski
Nowo obrany król Saul, wstąpiwszy na podwyższenie, zerwał lisią czapkę z głowy i kłaniając się do ziemi, za wybór dziękował mówiąc. "Niestety, nie mogę przyjąć tronu na dłużej niż jedną noc. Jutro szabas, a któryż to uczciwy Żyd będzie pracować w sobotę?"

Abdykował więc z własnej i nie przymuszonej woli, jako powód podając... szabas. Ale zgodnie z legendą, w ciągu swojego jednodniowego panowania miał wydać wiele przywilejów dla polskich Żydów.
Król Zygmunt III Waza Zygmunt III Waza, król Polski w latach 1587-1632. Reprodukcja obrazu Jana Matejki z 1892 r.

Saul osobistym sługą króla


Po ustąpieniu Saula z tronu wybrano kolejnego króla. Został nim Zygmunt III Waza. W roku 1589 król Zygmunt III Waza wpisał Saula na listę specjalnych królewskich sług. Saul do końca swego życia nosił na piersiach złoty łańcuch z wizerunkiem białego orła – symbol władzy królewskiego sługi. Mógł też używać własnego herbu. Od czasu tego wydarzenia Saul otrzymał przydomek Wahl, co zarówno po niemiecku jak i w jidysz oznacza "wybór". Czy ta historia jest prawdziwa trudno stwierdzić. Ponoć w każdej legendzie jest ziarno prawdy. Jedynymi wzmiankami o tym wydarzeniu są notatki znajdujące się w przedwojennym podręczniku historii dla szkół żydowskich i wydanej w Petersburgu, w roku 1912 Encyklopedii Żydowskiej. Z całą pewnością natomiast prawdziwa jest osoba Saula Wahla.