Kultura żydowska po hebrajsku

Życie Żydów w Europie z dala od metropolii

Logo programu UE wspierające kulturę "Kultura 2000"
Logo Stowarzyszenia Krainy Westfalia-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

Napisz do nas Kontakt |  Kalendarium: wydarzenia historyczne w skrócie Kalendarium |  Słowniczek Słowniczek |  Polecana literatura Literatura |  Odsyłacze do innych stron Odsyłacze | Dokumenty filmowe projektu Film | Dokumenty dźwiękowe projektuDźwięk |  Pomoc Pomoc |  Wersja niemiecka D  |  Wersja holenderska NL  |  Wersja polska PL  | 

  Znajdujesz się: Strona główna


W teatrze


Życie kulturalne ludności żydowskiej w Lublinie było bardzo urozmaicone.

Budynek kino-teatru "Rusałka" Budynek kino-teatru "Rusałka". Pocztówka z okresu 20-lecia międzywojennego.
Najbardziej popularną rozrywką żydowskich mieszkańców Lublina był teatr. Wszelkie przedstawienia odgrywane były przez miejscowe i przejezdne trupy żydowskie z Warszawy, Łodzi, Wilna czy Białegostoku.

W sezonie letnim przedstawienia odgrywano w "Rusałce" niewielkim drewnianym budynku. Zimą zaś w teatrze "Panteon", który nazywany był nawet teatrem żydowskim. Jego długoletnim dyrektorem był Jankiel Waksman.
Praca nad zdjęciami do filmu "Frejleche kapłonim” (Weseli biedacy) Praca nad zdjęciami do filmu "Frejleche kapłonim” (Weseli biedacy) w reżyserii Z. Turkowa 1937 rok. Fotografia z książki Węgrzynek Hanny "Historia i kultura żydów polskich”.

Przedstawienia teatralne w jidysz


Wszystkie sztuki wystawiane na scenie teatru żydowskiego grane były w języku jidysz. Grano najczęściej spektakle wesołe – komedie, farsy, wyjątki z oper. Największą liczbę widzów zyskiwały zawsze spektakle Teatru Żydowskiego z Warszawy gdzie grały Estera i Ida Kamińskie – matka i córka – okrzyknięte najwybitniejszymi aktorkami polskiej sceny żydowskiej.

W czasie ich spektakli sale wypełnione były po brzegi. W okresie I wojny światowej wystawiano bardzo dużo przedstawień teatralnych, z których dochód przeznaczony był na cele charytatywne – pomoc dla najuboższych, sierot i chorych.

Kina


Obok teatru najpopularniejszą formą rozrywki był także kinematograf. W Lublinie w tym okresie działały cztery kina "Corso", "Venus", "Bajka" i "Louvre".

Polska była jedynym krajem europejskim, w którym wyprodukowano kilkanaście filmów fabularnych w języku jidysz. Pierwsze filmy żydowskie zaczęto kręcić w latach 1910 – 1911. Kręcono je na podstawie najpopularniejszych powieści żydowskich.
Najsłynniejsza żydowska aktorka – Ester Kamińska Najsłynniejsza żydowska aktorka – Ester Kamińska, Fotografia z lat dwudziestych XX wieku, z książki Hanny Węgrzynek "Historia i kultura Żydów polskich".

Koncerty


Organizowano również koncerty i "wieczornice muzyczne". Zapraszano wówczas sławnych i uznanych muzyków – skrzypków, wiolonczelistów. W repertuarze obok fragmentów znanych oper znalazły się też żydowskie pieśni ludowe, a także polskie pieśni patriotyczne.

Inną formą rozrywki były różne rauty i zabawy taneczne, połączone często z loteria fantową. Odbywały się one na Starym Mieście bądź w Ogrodzie Saskim, który był ulubionym miejscem spotkań żydowskich mieszkańców Lublina.

Klub Szachowy


W Lublinie działał Żydowski Klub Szachowy, na czele którego stał prezes miejscowej Gminy Żydowskiej i dyrektor lubelskiego Banku Handlowego Jakub Kipman. Zakładano również towarzystwa kulturalno – oświatowe. Najpopularniejsze było Żydowskie Towarzystwo Muzyczno – Literackie "Hazomir” (Słowik).

Urządzano koncerty, wieczory muzyczne, zapraszano gości z całej Lubelszczyzny, a nawet z Warszawy . Działały również żydowskie Towarzystwa Gimnastyczne i kluby sportowe.

W Groningen...