Joodse cultuur in het Hebreeuws

Joods Leven in Europa buiten de grote steden

Logo EU-kaderprogramma voor cultuur "Cultuur 2000"
Beeldmerk van het Landschaftsverbandes Westfalen-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

contact contact |  tijdbalk tijdbalk |  woordenlijst woordenlijst |  literatuur literatuur |  links links | Filmdocumenten van het project film | Geluidsdocumenten van het projectgeluid |  help help |  Duitse pagina D  |  Nederlandse pagina NL  |  Poolse pagina PL  | 

  U bent hier: Home


In het theater


Het culturele leven van de joden in Lublin was zeer gevarieerd.

Gebouwen van het theater en bioscoop "Rusałka" Gebouwen van het theater en bioscoop "Rusałka". Prentbriefkaart uit de jaren 1920.
Het populairste amusement was het theater. Alle toneelstukken werden door plaatselijke, maar ook door reizende joodse toneelgroepen uit Warschau, Łódz, Wilnius of Białystok opgevoerd.

‘s Zomers werden de opvoeringen in de "Rusalka" – een klein houten gebouw, getoond, in de winter daarentegen in het theater "Panteon", dat zelfs de "joodse schouwburg" genoemd werd. Zijn langjarige direceur was Jankiel Waksam.
Opnames voor de film "Vrolijke armen” van de regisseur Z. Turkow 1937. Foto uit het boek van Węgrzynek Hanna "Geschichte und Kultur der polnischen Juden"

Opvoeringen in het Jiddisch


Alle opvoeringen in het joodse theater werden in het Jiddisch gespeeld. Meestal werden vrolijke stukken opgevoerd, comedies, kluchten, scènes uit bekende opera’s. De meeste toeschouwers vonden de voorstellingen van het Joodse Theater uit Warschau, waar Estera en Ida Kaminski optraden, moeder en dochter, die als de bekendste actrices van het Pools-joodse toneel golden. Tijdens hun voorstellingen was de zaal propvol. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden zeer vele voorstellingen gegeven, waarvan de opbrengst voor liefdadige doelen bestemd was, voor de hulp aan armen, wezen en zieken.

Bioscopen


Het populairste vermaak na het theater was de film. Er waren in die tijd in Lublin vier bisocopen: "Corso", "Venus", "Bajka" en "Louvre". Polen was het enige land waar enige tientallen films in het Jiddisch geproduceerd werden. De eerste films begon men in de jaren 1910–1911 te draaien. Zij ontstonden naar bekende joodse romans.
De beroemdste joodse actrice – Ester Kamińska De beroemdste joodse actrice – Ester Kamińska. Foto uit de twintiger jaren, uit het boek van Węgrzynek Hanna "Geschichte und Kultur der polnischen Juden.

Concerten


Er werden ook concerten en muzieksoirées georganiseerd. Er werden daarvoor bekende musici uitgenodigd, violisten en cellisten. In het repertoire waren niet alleen delen uit bekende opera’s, maar ook volksliederen en Poolse patriotische liederen.

Nog een andere vorm van vermaak vormden partys en dansavonden, die vaak met een loterij verbonden waren. Ze vonden in de oude stad of in het Saski-park plaats, dat een populair trefpunt van de joodse inwoners van Lublin was.

Schaakclub


In Lublin was een joodse schaakclub actief, die door Jakub Kipman geleid werd, de voorzitter van de plaatselijke joodse gemeente en directeur van de Lubliner handelsbank.

Er werden vormings- en cultuurgenootschappen opgericht. De populairste was het joodse literatuur- en muziekgenootschap "Hazomir" ("Nachtegaal"). Er werden concerten en muzieksoirées gehouden; men nodigde gasten uit de gehele regio Lublin en Warschau uit.
Er waren ook gymnastiekverenigingen en sportclubs.

En in Groningen...