Kultura żydowska po hebrajsku

Życie Żydów w Europie z dala od metropolii

Logo programu UE wspierające kulturę "Kultura 2000"
Logo Stowarzyszenia Krainy Westfalia-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

Napisz do nas Kontakt |  Kalendarium: wydarzenia historyczne w skrócie Kalendarium |  Słowniczek Słowniczek |  Polecana literatura Literatura |  Odsyłacze do innych stron Odsyłacze | Dokumenty filmowe projektu Film | Dokumenty dźwiękowe projektuDźwięk |  Pomoc Pomoc |  Wersja niemiecka D  |  Wersja holenderska NL  |  Wersja polska PL  | 

  Znajdujesz się: Strona główna


Mistyczna Księga Zohar


Naród żydowski jest "Narodem księgi".

Adoracja Tory Adoracja Tory. Pocztówka z około 1910 r.
Nie byłoby go bez słów Biblii Hebrajskiej. Tora Sprawdź hasło w glosariuszu zawsze była pieczołowicie przechowywana w pergaminowych zwojach, a rękopisy otaczane są szczególną czcią.
Żydzi modlący się w synagodze Obraz Maurycego Gottlieba "Żydzi modlący się w synagodze". Pocztówka z 1918 r.
Dla ludności żydowskiej na całym świecie każda księga jest ważna, gdyż zawiera zapis słowa, a na początku było słowo pochodzące od Boga.

Drukarnia w Lublinie


Drukarstwo zaś było jednym z najważniejszych rzemiosł, jakimi zajmowali się Żydzi. Jedna z pierwszych drukarni w Królestwie Polskim powstała właśnie w Lublinie, w roku 1574. Jej założycielami i pierwszymi drukarzami byli przybyli z Pragi Izaak syn Chaima i Józef Jakar. Założyli oni swoją drukarnię na ul. Szerokiej.

Kilka lat później wydrukowali pierwszą księgę "Siddur" – modlitewnik całoroczny w języku hebrajskim. W 1554 r. zmarł Izaak syn Chaima, ale następne pokolenie żydowskich drukarzy Chaim syn Izaaka i Anna Jakar kontynuowali dzieło swych ojców. Otrzymali od króla polskiego przywilej, który tylko im zezwalał na druk i sprzedaż ksiąg hebrajskich w całym Królestwie Polskim.

Najsłynniejszą księgą wydrukowaną w Lublinie była mistyczna księga Zohar.
Karta tytułowa "Księgi Zohar" Karta tytułowa "Księgi Zohar" wydanej w 1623 r. w Lublinie

Księga Blasku


Sefer ha Zohar czyli Księga Blasku to średniowieczny traktat mistyczny. Tekst księgi został sporządzony na podstawie rękopisu Szymona ben Jochaja, mistyka żyjącego w II w. naszej ery. Księga ta, napisana w języku aramejskim i hebrajskim składa się z 20 traktatów opisujących powstanie świata, naturę boskości i komentarz do Pięcioksięgu.

Księga Zohar jest jednym z najobszernieszych tekstów żydowskich, liczy ponad 2400 stron. Do XX wieku ukazały się tylko dwa pełne wydania tej księgi, z czego jedno w 1623 roku właśnie w Lublinie.

Również w Lublinie na początku XVII wieku wydano po raz pierwszy najpopularniejszą księgę w języku jidysz "Cene Urene" (Wyjdźcie i patrzcie"). Była to specjalna księga dla kobiet żydowskich zawierająca omówienie i uwagi do Pięcioksięgu.

Centrum nauki


Funkcjonowanie w Lublinie żydowskiej drukarni, obok istnienia Jesziwy i Sejmu Czterech Ziem, powodowało iż Lublin stał się najważniejszym w tej części Europy ośrodków myśli i nauki żydowskiej.