Kultura żydowska po hebrajsku

Życie Żydów w Europie z dala od metropolii

Logo programu UE wspierające kulturę "Kultura 2000"
Logo Stowarzyszenia Krainy Westfalia-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

Napisz do nas Kontakt |  Kalendarium: wydarzenia historyczne w skrócie Kalendarium |  Słowniczek Słowniczek |  Polecana literatura Literatura |  Odsyłacze do innych stron Odsyłacze | Dokumenty filmowe projektu Film | Dokumenty dźwiękowe projektuDźwięk |  Pomoc Pomoc |  Wersja niemiecka D  |  Wersja holenderska NL  |  Wersja polska PL  | 

  Znajdujesz się: Strona główna


Święta i obyczaje


Tłumy chasydów przybywały do Lublina, do siedziby "Widzącego" szczególnie pod koniec tygodnia, gdy zaczynał się szabat.

Ornamentowy świecznik z lubelskiej Synagogi Maharszala Ornamentowy świecznik z Synagogi Maharszala. Rysunek Karla Richarda Henkera opublikowany w książce Majera Bałabana "Żydowskie miasto w Lublinie"
Spędzali oni to najważniejsze święto żydowskie wraz ze swoim cadykiem. Świętowano je radośnie tańcząc i śpiewając. Szabat był jednym z najważniejszych żydowskich świąt sehen Sie dazu einen kurzen Filmausschnitt, oznaczał tygodniowy dzień odpoczynku trwający od piątkowego zachodu słońca do takiej samej chwili w sobotni wieczór. Należy do najważniejszych świąt domowych i obchodzony był zawsze bardzo uroczyście.

Świętość tego dnia podkreślona została prawem religijnym zakazującym wykonywania w sobotę jakichkolwiek prac w tym także palenia ognia, gotowania posiłków, podróżowania i wędrówek pieszych na odległość większą niż dwa tysiące kroków.

Zapalano wówczas świece, błogosławiono wino i słodkie chały, a specjalną szabasową potrawą był czulent - danie z fasoli, kaszy, ziemniaków, mięsa i suszonych śliwek, przygotowywanej jeszcze w piątek, zanim zgasło słońce.
kantor z chórem w synagodze Kantor z chórem w synagodze podczas modlitwy w Dniu Pojednania. Pocztówka z przełomu XIX i XX wieku

Rosz ha-Szana


Równie doniosłym świętem było Rosz ha-Szana, święto oczyszczenia grzechów. Tego wieczoru wyznawano grzechy, żałowano za nie i liczono na zmiłowanie Najwyższego. W dniu tym, charakterystycznym obrzędem było dęcie w Szafar – specjalne trąbki, rozumiane jako wołanie do Boga o miłosierdzie. Trąbienie odbywało się w synagodze.

Jom Kippur


Po Rosz ha-Szana następują Dni Pokuty, a następnie jedno z najważniejszych świąt żydowskich Jom Kippur – Dzień Pojednania. Wówczas, podobnie jak w szabat obowiązywał ścisły zakaz wszelkiej pracy, a w synagodze odbywały się uroczyste modły.

Chanuka


Na przełomie listopada i grudnia zaczynało się ośmiodniowe święto świateł – Chanuka. Przez osiem wieczorów zapalano w bożnicach i mieszkaniach polskich Żydów ognie lampek oliwnych i świec poczynając od jednego w pierwszym dniu święta i dodając po jednym w każdym następnym dniu.
Chorągiewka na Simchat Tora Chorągiewka na Simchat Tora.

Pesach


Podczas pierwszej pełni księzyca po wiosennym zrównaniu dnia z nocą, przez osiem kolejnych dni polscy Żydzi obchodzili wiosenne święto Pesach czyli Paschę. Jego celem było upamiętnienie wyjścia Żydów z Egiptu pod wodzą Mojżesza, 13 wieków przed nasza erą. Głównym punktem święta Pesach była uroczysta uczta paschalna w ściśle ustalonym porządku tzw. seder.

Tego wieczoru stół nakrywano specjalną zastawą, przygotowywano specjalne potrawy: karpas czyli pietruszkę zanurzaną w słonej wodzie, charoset czyli potrawę z jabłek, orzechów o migdałów z winem i cynamonem i maror – gorzkie zioła oraz macę i odmawiano błogosławieństwa nakazane liturgią.

Sukkot


Równie ważne było święto Sukkot, zwane też Świętem Namiotów. Zgodnie z religijnym nakazem podczas tego święta Żydzi przychodzili do bożnicy z eltrogiem - owocem podobnym do cytryny. Towarzyszyły temu modły o dobre plony. Święto to trwało siedem dni, a ostatniego obchodzono Święto Tory, czczono święte księgi.