Kultura żydowska po hebrajsku

Życie Żydów w Europie z dala od metropolii

Logo programu UE wspierające kulturę "Kultura 2000"
Logo Stowarzyszenia Krainy Westfalia-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

Napisz do nas Kontakt |  Kalendarium: wydarzenia historyczne w skrócie Kalendarium |  Słowniczek Słowniczek |  Polecana literatura Literatura |  Odsyłacze do innych stron Odsyłacze | Dokumenty filmowe projektu Film | Dokumenty dźwiękowe projektuDźwięk |  Pomoc Pomoc |  Wersja niemiecka D  |  Wersja holenderska NL  |  Wersja polska PL  | 

  Znajdujesz się: Strona główna


Strażnik żydowskiego cmentarza


Stary cmentarz żydowski w Lublinie położony u zbiegu ulic Kalinowszczyzny i Siennej powstał w połowie XVI wieku.

widok ogólny Starego Kirkutu w Lublinie Stary Kirkut w Lublinie.
Fotografia: Marta Kubiszyn
Kahał lubelski otrzymał przywilej na założenie cmentarza w 1555 r. Cmentarz ten jest jednym z najważniejszych zabytków w mieście i jednym z cenniejszych zabytków w skali całej Europy.

Znajdujące się tutaj macewy Sprawdź hasło w glosariuszu ufundowano dla najwybitniejszych - znanych również daleko poza granicami Polski - przedstawicieli żydowskiej społeczności lubelskiej.Na najdawniejszej części cmentarza usytuowany jest najstarszy nagrobek wybitnego talmudysty - Jakuba Kopelmana ha-Levi, który zmarł w 1541 roku.
macewa Jakuba Kopelmana ha-Levi macewa Jakuba Kopelmana ha-Levi wybitnego talmudysty zmarłego w 1541 roku.
Fotografia: Marta Kubiszyn

Wspaniała macewa


Nieco dalej na wzniesieniu widnieje dużo młodszy, okazały pomnik nagrobny. Jest to jedna z najcenniejszych macew na Kirkucie Sprawdź hasło w glosariuszu, przy czym jej wartość jest bardziej religijna i historyczna, niż artystyczna.

Znajduje się tu grób Jakuba Icchaka ha-Leviego Szternfelda-Horowica zwanego także "Widzącym z Lublina". Zmarły w 1815 roku lubelski cadyk Sprawdź hasło w glosariuszu uważany jest za ojca chasydyzmu w Polsce.

O samym Horowicu krąży wiele opowieści i legend, opisujących jego dar jasnowidzenia oraz nauczanie. "Widzący z Lublina" był nauczycielem większości znanych polskich cadyków. Jego grób przyciąga do dzisiaj liczne pielgrzymki religijnych Żydów z całego świata. O jego autorytecie świadczą stojące tu często świece oraz złożone na mogile kwitlech karteczki z prośbami o wstawiennictwo u Boga.
macewa Jakuba Icchaka ha-Leviego Szternfelda Horowitza "Widzącego z Lublina" macewa Jakuba Icchaka ha-Leviego Szternfelda Horowitza zwanego "Widzącym z Lublina" zmarłego w 1815 roku.
Fotografia: Marta Kubiszyn

Ważny zabytek


Równie cennym zabytkiem cmentarza jest grób znanego w całej Europie rabina Szaloma Szachny. Zmarły w 1558 roku był założycielem i rektorem miejscowej Jesziwy. Pełnił również funkcję rabina całej Małopolski; w oficjalnych dokumentach królewskich nazywano go Doctor Judeorum Lubliniensi. Również na jego grobie znajduje się często wiele świec i kwitlech.

Wspiąwszy się wyżej znajdziemy macewę częściowo uszkodzoną innego wybitnego rabina, zmarłego w 1573 r. - Szlomo Lurii, zwanego Maharszalem. Sprawował on po Szlomie Szachnie funkcję rektora lubelskiej Jesziwy, a jego uczniowie byli znani w całej Rzeczpospolitej. Właśnie przydomkiem Maharszal nazwano Wielką Synagogę, która znajdowała się u podnóża zamku.

Pośród drzew i gęstych krzewów zachowane są także macewy dwóch marszałków żydowskiego Sejmu Czterech Ziem - rabina Abrahama Abele ben Israel ben Mosze, który zmarł w 2 poł. XVIII w. oraz o wiele bardziej znanego Abrahama Parnasa ben Chaima Heilperna, zmarłego w roku 1762. Niestety ten zabytkowy cmentarz kilkakrotnie ulegał zniszczeniom.