Kultura żydowska po hebrajsku

Życie Żydów w Europie z dala od metropolii

Logo programu UE wspierające kulturę "Kultura 2000"
Logo Stowarzyszenia Krainy Westfalia-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

Napisz do nas Kontakt |  Kalendarium: wydarzenia historyczne w skrócie Kalendarium |  Słowniczek Słowniczek |  Polecana literatura Literatura |  Odsyłacze do innych stron Odsyłacze | Dokumenty filmowe projektu Film | Dokumenty dźwiękowe projektuDźwięk |  Pomoc Pomoc |  Wersja niemiecka D  |  Wersja holenderska NL  |  Wersja polska PL  | 

  Znajdujesz się: Strona główna


Zbiedzy żydowscy w Groningen


Na przybycie pierwszych żydowskich uciekinierów z Niemiec Groningen zareagowało różnie.

Fotografie Żydów zbiegłych z Niemiec Fotografie Żydów zbiegłych z Niemiec: od lewej
1. rząd: nieznany; Marie Bulgarei; Otto Schnitzer.
2 rząd: Jacob Salomon Kirschen; Frieda Paula Rettkowski-Grossman; Frieda Levin.
(Fotografie: RHC GrA Tg 368 invnr. 22)
W 1852 roku w Berlinie mieszkało około 12 tysięcy Żydów, ich liczba w roku 1925 wzrosła prawie do 173 tysięcy. To miasto było wtedy centrum życia żydowskiego w Niemczech. Wiele organizacji niemiecko-żydowskich miało tam swoją główną siedzibę.

Wzrost liczby ludności żydowskiej był przede wszystkim wynikiem napływu Żydów z prowincji oraz z całej Europy Wschodniej. Wolf David Zimet, urodzony w 1891 roku w Zenigrod (prawdopodobnie miejscowość Żmigród, 50 kilometrów na wschód od Lublina) i Gelle Löffelholz, urodzona w1897 roku w Pilznoim (prawdopodobnie miasteczko Pilzno położone 100 kilometrów na wschód od Krakowa) znaleźli się wśród dwóch tysięcy przybyszów Polski, którzy swojego szczęścia szukali w Berlinie.

Ta dwójka prawdopodobnie w 1922 lub w 1923 roku zawarła związek małżeński, a ich najstarsze dziecko - Feige urodziło się w czerwcu 1924 roku w Berlinie. Dwa lata później, we wrześniu 1926 roku urodziła się jeszcze jedna dziewczynka: Minna, a w marcu 1929 urodziła się najmłodsza córeczka Salla. Ze wspomnień córki Minny wiemy, że ojciec prowadził w Berlinie hurtownię odzieży.
Fotografie Żydów zbiegłych z Niemiec Fotografie Żydów zbiegłych z Niemiec: od lewej
1. rząd: Hubert Brügge; nieznany; Joachim Kirschen.
2. rząd: nieznany; Max Israel Kohls; Rudolf Rosendorf.
(Fotografie: RHC GrA Tg 368 invnr. 22)

Antyżydowskie wystąpienia


Krótko po dojściu nazistów do władzy w Niemczech, nastąpiły pierwsze represje antyżydowskie.
W kwietniu 1933 roku zarządzono bojkot wobec żydowskich posiadaczy sklepów, lekarzy, prawników i urzędników. Ten bojkot, według Hitlera, był reakcją na tak zwaną propagandę grozy, którą rozpowszechniano w mediach zagranicznych o położeniu Żydów w Niemczech. Dla wielu Żydów, między innymi dla Wolfa Davida Zimeta i jego rodziny było to sygnałem do ucieczki z Niemiec.

Zimet wraz z rodziną osiedlił się w Groningen, tak opowiada córka Minna. Najpierw, prawdopodobnie przez kilka lat przebywał nielegalnie, bo dopiero w grudniu 1936 roku rodzina widnieje pod adresem Folkingestraat 29a. Przybyli do Groningen, bo tutaj, jak mówiono w rodzinie, Wolf David Zimet spędził czas podczas pierwszej wojny światowej i z tego okresu znał tutaj niektóre osoby.
Fotografie Żydów zbiegłych z Niemiec Fotografie Żydów zbiegłych z Niemiec: od lewej
1. rząd: Fischel Kirschen; Selma Rosendorf-Levy; nieznany.
2. rząd: Chaske Brügge; nieznany, nieznany.
(Fotografie: RHC GrA Tg 368 invnr. 22)

Różne reakcje


Różnie reagowano w Groningen na przybycie niemieckich uchodźców. Syjoniści Sprawdź hasło w glosariuszuwszystko przygotowywali, żeby móc przyjąć duży napływ uchodźców. Okazało się jednak, że to nie było konieczne, ponieważ zaledwie garstka uchodźców wybrała Groningen jako miejsce zamieszkania. Inni mieszkańcy miast nie wierzyli w opowiadania o grozie prześladowań w Niemczech. Pytali się, czy ci niemieccy Żydzi nie zawdzięczają tego swojemu postępowaniu.

W kręgach uniwersyteckich obawiano się przybycia wielu uchodźców. Z tego powodu, wiosną 1933 roku, studenci uniwersytetu w Groningen zorganizowali wiec i domagali się wprowadzenia środków zapobiegających osiedlaniu się setek niemiecko-żydowskich studentów. Według nich nie miało to nic wspólnego z antysemityzmem: ta akcja skierowana była przeciw obcokrajowcom, a nie tylko wobec Żydom. Z drugiej jednak strony w 1933 roku utworzono "Komitet do wspierania żydowskich uczonych z Niemiec". Do Groningen nie było jednak masowego napływu żydowskich studentów, czy uczonych z Niemiec.

Czytaj też następujący artykuł