Kultura żydowska po hebrajsku

Życie Żydów w Europie z dala od metropolii

Logo programu UE wspierające kulturę "Kultura 2000"
Logo Stowarzyszenia Krainy Westfalia-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

Napisz do nas Kontakt |  Kalendarium: wydarzenia historyczne w skrócie Kalendarium |  Słowniczek Słowniczek |  Polecana literatura Literatura |  Odsyłacze do innych stron Odsyłacze | Dokumenty filmowe projektu Film | Dokumenty dźwiękowe projektuDźwięk |  Pomoc Pomoc |  Wersja niemiecka D  |  Wersja holenderska NL  |  Wersja polska PL  | 

  Znajdujesz się: Strona główna


Spór o reformy w Westfalii


W XIX wieku z rozgoryczeniem walczono o przyszłość religijną Żydów.

Strona tytułowa "Izraelickiej Księgi Modlitw" z 1896 r. Strona tytułowa "Izraelickiej Księgi Modlitw" z 1896 r., pod wpływem liberalnym, wydana przez Verband der Synagogen-Gemeinden Westfalens. (Związek Żydowskich Gmin Wyznaniowych Westfalii).
Ilustracja: Żydowskie Muzeum Westfalii
"Wierni przepisom" których orędownikiem był Abraham Sutro stawili opór: obrońcom asymilacji Sprawdź hasło w glosariuszu – upodobnieniu do chrześcijaństwa – i 'amalgamacji' – wymieszania Żydostwa z Chrześcijaństwem (jak Alexander Haindorf).
Najważniejszym przeciwnikiem był Lazar Levi Hellwitz (1786-1860) z Soest, najwyższy naczelnik Żydów w Księstwie Westfalii.

"Memoriał do koncepcji nowego rozporządzenia, które dotyczyło stosunku do Żydów" z 1849 roku powołuje się na "jego królewską mość" i jego wolę, "że żydowskie nabożeństwo modlitewne może być odprawiane tylko według przyniesionego rytuału, bez najmniejszego udziału samowolnych innowacji w ceremoniach, modlitwach, i śpiewach; powinno być odprawiane według starego zwyczaju "po to, by nie powstała żadna "nowa sekta".

Memoriał jest odzwieciedleniem krzepnących tendencji reakcyjnych w państwie pruskim.Tacy reformatorzy, jak Hellwiz stali po złej stronie. Hellwitz dążył do asymilacji Żydów wymagał zrezygnowania przez Żydów z przynależności do "narodu izraelskiego". Żydzi są członkami "wiary izraelickiej". Reformatorzy prowadzili nabożeństwa w języku niemieckim, wprowadzili organy, opowiadali się za modlitwą bez nakrycia głowy, za usunięciem szofaru w ważne święta, a także zbędnych nie-mojżeszowych świąt (przede wszystkim Purim (Święto Losów) i Chanuka Sprawdź hasło w glosariuszu (Święto Poświęcenia).
Strona tutułowa książki Lazara Hellwitza "Die Organisation der Israeliten in Deutschland" Strona tutułowa książki Lazara Hellwitza "Die Organisation der Israeliten in Deutschland", (Organizacja Izraelitów w Niemczech) 1837 r.
Ilustracja: I. Nölle-Hornkamp
W 1826 roku Hellwitz oddał orzeczenie zatytułowane: "Poprawa stosunków obyczajowych i obywatelskich Izraelitów". Zamknięcie w getcie Sprawdź hasło w glosariuszu prowadziło do zakłopotania wśród rabinów. "Wychodząc od liter, które pochodzą z tradycji uważanej za świętą i nietykalną (...) i która hamuje każdy samodzielny ruch ducha".

Poparcie dla żydowskiej emancypacji


Sutro opowiadał się również za emancypacją Żydów, dla niego jednak była to sprawa czysto prawna i dążył do niej z uporem. Po roku 1850 prawie co rok wprowadzał do pruskiej izby deputowanych żądanie, by Żydów dopuszczać do wszystkich urzędów państwowych oraz zlikwidować hańbiącą przysięgę żydowską (Judeneid).

Jeszcze w tym samym roku izba deputowanych dyskutowała w sejmiku o "obywatelskiej poprawie sytuacji Żydów", głosami większości odrzuciła wszystkie projekty emancypacji. Komisja była przekonana "że albo ten obcy składnik będzie wydalony z ludności europejskiej, albo przez nią zasymilowany." – "Z Żydów muszą powstać Europejczycy, albo muszą oni zostać wygnani i wytępieni."

Sutro contra Hellwitz


Nie można było uniknąć bezpośredniej konfrontacji między Sutro i Hellwiztem. Około 1830 roku Sutro złożył u Ministra do Spraw Wiary w Berlinie skargę na odmieńców. Pod koniec 1840 roku, kiedy Hellwitz rozpoczął reformacje swojej gminy w Soest, kłótnia się zaogniła. Hellwitz chciał, by reformy były wiążące dla wszystkich gmin i kompetencje Sutro postawił pod znakiem zapytania.
Hellwitz był upoważniony do wygłaszania kazań, ale nie był rabinem, brakowało mu wykształcenia teologicznego, jego reformy spoczęły na sprawach organizacyjnych. Szyczyt konfliktu nastąpił wówczas, gdy Hellwitz zażądał od członków gminy, by dłużej już nie uznawali Sutro. Już wcześniej jednak nalegał w urzędzie, by zdjął z naczelników gminy obowiązek płacenia pensji najwyższemu rabinowi. Tym samym chciał zmusić Sutro, by oddał swój urząd, co mu się jednak nie udało.