Kultura żydowska po hebrajsku

Życie Żydów w Europie z dala od metropolii

Logo programu UE wspierające kulturę "Kultura 2000"
Logo Stowarzyszenia Krainy Westfalia-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

Napisz do nas Kontakt |  Kalendarium: wydarzenia historyczne w skrócie Kalendarium |  Słowniczek Słowniczek |  Polecana literatura Literatura |  Odsyłacze do innych stron Odsyłacze | Dokumenty filmowe projektu Film | Dokumenty dźwiękowe projektuDźwięk |  Pomoc Pomoc |  Wersja niemiecka D  |  Wersja holenderska NL  |  Wersja polska PL  | 

  Znajdujesz się: Strona główna


Syjonistyczne organizacje młodzieżowe


Syjonizm był popularny przede wszystkim wśród żydowskiej młodzieży.

Ćwiczenie na drążku Ćwiczenie na drążku, Arnold van Dam, członek Atilli.
(Fotografia: RHC GrA Tg 818 invnr. G20-1448d)
Awangardzie syjonizmu do stworzenia przyszłego państwa żydowskiego w Palestynie, potrzeba było zdrowych, silnych ludzi. Z tego powodu propagowali wsparcie prac na roli i rzemieślnictwa wśród Żydów. Ruch popierał ćwiczenia gimnastyczne, miały one uczynić młodzież żydowską zdolną do obrony. Przede wszystkim w Groningen hasło zdolności do obrony padło na podatny grunt. W 1918 r. syjoniści z Groningen zorganizowali pierwsze holenderskie żydowskie dni sportu. W tych dniach żydowskie organizacje sportowe syjonistyczne i niesyjonistyczne mierzyły swoje siły.

Dla żydowskiej klasy narodowej


Dni sportu z 1918 były wstępem do utworzenia rok później związku gimnastycznego Ivria. W statutach Ivria było napisane, że związek chce wspierać rozwój fizyczny i żydowską myśl narodową. Związek zwracał się przede wszystkim do "żydowskiej ludności", której poprzez sport chciano dać głos. Porównując hymny żydowskiego związku Attila i innego żydowskiego związku z Groningen, hymn Ivria wyraźnie mówi o późniejszym państwie żydowskim.

"Het turnen maakt lenig, veerkrachtig
Schenkt ons moed zelfs in ít nijpende gevaar;
Dus oefenen we allen eendrachtig,
Voor Ivria staan wij steeds klaar.
En mocht ooit in latere tijden
Ons volk onze hulpe verbeiden
Dan vindt men pal in dichte rijen staan
Hedad, hedad, ons Ivria vooraan"

(w wolnym tłumaczeniu:
Gimnastyka czyni zwinnym i żywotnym
daje nam odwagę, nawet w największych niebezpieczeństwach,
a więc zgodnie ćwiczymy,
dla Ivrii zawsze jesteśmy gotowi
jeśli nasz naród kiedykolwiek potrzebuje naszej pomocy
to znajdze nas w zwartych szeregach
Hedad, hedad naszej Ivrii na samym przodzie)
Żydowski dom nauki Ets Chajjim przy Folkingestraat w Groningen około 1930 Żydowski dom nauki Ets Chajjim przy Folkingestraat w Groningen około 1930 r., w którym nie tylko się "uczono", ale odbywały się tam także spotkania organizacji młodzieżowych.
(Fotografia: RHC GrA Tg 818 invnr. G20-1766d)

Sceptycyzm rodziców


Na początku dwudziestego wieku syjonizm doprowadził do poważnych napięć i nieporozumień w społeczeństwie żydowskim. Przede wszystkim rodzice – sami ukierunkowani tradycyjnie - patrzyli dosyć sceptycznie na ideały syjonistyczne. Nie chcieli, by ich dzieci przyłączały się do organizacji syjonistycznych.

Brak porozumienia wyrażał się przede wszystkim w życiu stowarzyszeń. I tak na przykład działało Syjonistyczne Młodzieżowe Stowarzyszenie Metsudath Tsion z 1917 r. Młodzież uczęszczała tam na kursy hebrajskiego, uczyła się rzemiosła. Na podobnych zasadach działało Młodzieżowe Stowarzyszenie Machaziekei Touro (tzn.: "Oni, którzy otrzymali tory"), którzy wstawiali się za utrzymaniem tradycyjnego Żydostwa. Grupa harcerska Mee-Avdut le Cherut (Od podaństwa do wolności) powstała, ponieważ rodzice dzieci obawiali się, że organizacja harcerska zwróci się w kierunku syjonistycznym.
Grupa harcerska Idunia Grupa harcerska Idunia "na obozie" w 1927 r..
Fotografia: L. Ast Boiten en G. Zaagsma, De Folkingestraat. Geschiedenis van de joodse gemeenschap in Groningen, s. 89.

Żydowsko - ortodoksyjne fundamenty


Bardzo ważną rolę w Groningen odgrywali najwyższy rabin Simon Dasberg, rabin w latach 1932–1943, urodzony w 1891 r. w Hamburgu oraz Abraham Albert Weinberg, który później został psychiatrą. Obaj opowiadali się za syjonizmem. Dasberg sympatyzował z Mizrachi. Żydowskie państwo według niego mogło być zbudowane tylko na żydowsko-ortodoksyjnym fundamencie.

Weinberg był przedstawicielem świeckiego Żydostwa. To byli ludzie, którzy czuli się związani ze światem żydowskim, ale niewiele mieli do czynienia z tradycyjnymi przekonaniami religijnymi. Weinberg brał udział w prawie każdym stowarzyszeniu, które powstało na bazie syjonizmu, "swojej" młodzieży zabronił uczestnictwa w innych, niż syjonistycznych stowarzyszeniach sportowych i młodzieżowych. Ze swej strony Dasberg ostrzegał "swoją" młodzież przed zgubnym wpływem świeckiego syjonizmu.