Joodse cultuur in het Hebreeuws

Joods Leven in Europa buiten de grote steden

Logo EU-kaderprogramma voor cultuur "Cultuur 2000"
Beeldmerk van het Landschaftsverbandes Westfalen-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

contact contact |  tijdbalk tijdbalk |  woordenlijst woordenlijst |  literatuur literatuur |  links links | Filmdocumenten van het project film | Geluidsdocumenten van het projectgeluid |  help help |  Duitse pagina D  |  Nederlandse pagina NL  |  Poolse pagina PL  | 

  U bent hier: Home


De plattelandssynagoge in Selm-Bork: joodse geschiedenis in het licht van een synagoge


De voormalige synagoge van Bork is een van de weinige nog bewaard gebleven plattelandssynagogen in het Munsterland.

Buitenaanzicht van de synagoge Selm-Bork Buitenaanzicht van de synagoge Selm-Bork.
Foto: Dirk Vogel
In de pogromnacht van november 1938 werd de synagoge geplunderd en verwoest, maar niet in brand gestoken. Tegenwoordig vindt hier weer een religieus leven plaats.

De joodse gemeente had het huis reeds vroeger aan een kolenhandelaar moeten verkopen, die het in de tijd daarna als opslagplaats gebruikte.

Meer dan honderd jaar had de synagoge van de kleine joodse gemeente van Bork als gebeds- en bijeenkomstoord gediend. In het huisregister van 1918 respectievelijk op een plattegrond uit 1824 is de synagoge al aangetekend.

Cultuurcentrum van "vermanende aard"


Nadat het huis in 1983 onder monumentenzorg gesteld was, begon in 1991 de restauratie. Daarbij kon het oorspronkelijke schilderwerk op het plafond en de wanden vrijgelegd en hersteld worden. Bij deze restauratiewerkzaamheden werd een kleine geniza met gebedsboeken uit de 19de eeuw gevonden. Sinds 1994 dient de vroegere synagoge als cultuuroord "met een vermanend karakter".
Landsrabbijn Dr. Henry G. Brandt in de synagoge van Borken Landsrabbijn Dr. Henry G. Brandt tijdens een gebed in de synagoge van Borken.
Foto: Dirk Vogel
In 2000 keerde het joodse leven weer in de synagoge terug. Een groep van jodinnen en joden uit het Roergebied en het Munsterland komt daar eenmaal per maand voor een kerkdienst samen. Deze mensen willen de godsdienstoefeningen volgens een liberale ritus vieren.

In de vooral conservatief-orthodox geörienteerde, gevestigde gemeenten vonden zij geen gehoor. Ze zochten daarom naar een geschikte ruimte voor hun bijeenkomsten. In dit geval kwam voor hen de gerestaureerde synagoge van Selm-Bork in aanmerking. Na meer dan zestig jaar wordt het kleine, aan de buitenkant onopvallende huis midden in Bork weer in zijn oorspronkelijke zin gebruikt.

Etz Ami - Liberale joodse vereniging in het Roergebied en het Munsterland


Door de immigratie uit de landen van de voormalige Sovjet-Unie is niet alleen het aantal leden van de joodse gemeenten toegenomen. Ze heeft ook tot een grotere verscheidenheid aan meningen en opvattingen gevoerd. Een groep jodinnen en joden wilde gemeenschappelijke liberale godsdienstoefeningen houden. Ze wilden samen leren, samen iets ondernemen en elkaar bijstaan. In dit verband zochten ze een plaats waar ook hun niet-joodse familieleden en vrienden welkom zouden zijn. Het moet een plaats zijn, waar ze kunnen leren, wat het betekent om "joods" te zijn, voor hen, als mensen in de huidige tijd en als deel van een actief mondiaal jodendom.

In mei 2004 richtte de groep de vereniging "Jüdische liberale Jüdinnen und Juden Etz Ami" (Joodse liberale jodinnen en joden Etz Ami) op. Ze zien zich als contactpersoon voor progressieve en liberale joden in de regio.