Joodse cultuur in het Hebreeuws

Joods Leven in Europa buiten de grote steden

Logo EU-kaderprogramma voor cultuur "Cultuur 2000"
Beeldmerk van het Landschaftsverbandes Westfalen-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

contact contact |  tijdbalk tijdbalk |  woordenlijst woordenlijst |  literatuur literatuur |  links links | Filmdocumenten van het project film | Geluidsdocumenten van het projectgeluid |  help help |  Duitse pagina D  |  Nederlandse pagina NL  |  Poolse pagina PL  | 

  U bent hier: Home


De functies in de synagoge


Met de functie van de synagoge, beter gezegd met de uitvoering van de godsdienstoefening zijn drie ambten verbonden: het ambt van rabbijn, van voorzanger en van synagogendienaar.

De Borkener rabbijn Dr.Max Köhler Dr. Max Köhler (18991987), van 1930 tot 1934 districtsrabbijn in het Westfaalse Borken. Zijn ambtskleding lijkt op die van de evangelische pastoor zoals vaak sinds de 19de eeuw.
Foto: T. Ridder
Waren deze ambten vroeger uitsluitend aan mannen voorbehouden, zo bekleden sinds enige tientallen jaren ook vrouwen het ambt van rabbijn en in de laatste jaren ook van voorzanger. In Duitsland zijn sinds 1995 enige vrouwen als rabbijn en intussen ook als voorzanger werkzaam. Dit zijn echter nog uitzonderingsgevallen.

De rabbijn


De rabbijn is het religieuze hoofd van de gemeente. Hij is een functionaris van de gemeente, die de taak van leraar, rechter in religieuze strijdvragen en prediker vervult. Hij moet een grondige opleiding gevolgd hebben en over een veelomvattende kennis van de toraDeze term opzoeken in het glossarium, de talmoed Deze term opzoeken in het glossariumen de wetboeken beschikken. Bovendien vormen persoonlijke vroomheid en geloof de basis van zijn autoriteit.

De rabbijn is een geleerde vakman voor religieus-cultische en juridische kwesties. Hij leidt niet alleen de diensten, maar hij bidt met de gemeente. Zijn aanwezigheid is niet noodzakelijk. Wanneer de gemeente een eigen rabbijn heeft, dan is zijn aanwezigheid bij de godsdienstoefening gewenst. Als leraar van zijn gemeente heeft de rabbijn het recht op interpretatie van de tora, op een preek. Deze volgt op de lezing van het weekkapittel en wordt als het enige element van de dienst in de landstaal gehouden behalve in liberale gemeenten.

Buiten de synagoge is zijn betekenis als geestelijk en sociaal raadgever groter. Naast de religieuze voorlichting is zijn werk als rechter belangrijk. De rabbijn is bij huwelijksvoltrekkingen, begrafenissen en scheidingen aanwezig. Hij geeft en controleert het godsdienstonderwijs en beoordeelt religieus-wettelijke kwesties.

De voorzanger (chazzan)


De voorzanger, Hebreeuws chazzan, is de voorbidder van de gemeente. Hij moet een goede stem hebben, getrouwd, onberispelijk in gedrag en volkomen met de liturgie vertrouwd zijn.

Bij de synagogale godsdienstoefening speelt de voorzanger een belangrijke rol. Hij staat aan een lessenaar, die zich voor de toraschrijn bevindt. Vanaf deze plaats voert hij door de dienst. Bij zeer lange kerkdiensten op feestdagen worden deze in de meeste gevallen door twee voorzangers gedeeld of de chazzan wisselt zich met de rabbijn af.

Grotere en rijkere gemeenten hebben een voorzanger in dienst, die zijn functie als hoofdberoep uitoefent. In principe kan echter ieder kundig (mannelijk) lid vanaf dertien jaar gevraagd worden om de dienst te leiden. De voorzanger werkt behalve aan de kerkdiensten ook aan alle gebeurtenissen mee, waarbij een passend gezang noodzakelijk is, zoals bij huwelijken of begrafenissen.
Een vrouw spreekt de kiddoesj-zegen Een vrouw spreekt de kiddoesj-zegen.
Foto: Dirk Vogel

De koster (shammash)


De synagogendienaar of koster, Hebreeuws shammash, heeft in de synagogen verschillende taken. Hij houdt toezicht op de dagelijke diensten en is verantwoordelijk voor de toestand en het onderhoud van de rituele voorwerpen. Bovendien kan hij de voorzanger vervangen en als voorlezer van de tora fungeren. Hij helpt de rabbijn op zeer vele manieren. Aan de functie van shammash worden geen bijzondere eisen gesteld. Hij moet een vroom mens en goed op de hoogte van religieuze zaken zijn.