Joodse cultuur in het Hebreeuws

Joods Leven in Europa buiten de grote steden

Logo EU-kaderprogramma voor cultuur "Cultuur 2000"
Beeldmerk van het Landschaftsverbandes Westfalen-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

contact contact |  tijdbalk tijdbalk |  woordenlijst woordenlijst |  literatuur literatuur |  links links | Filmdocumenten van het project film | Geluidsdocumenten van het projectgeluid |  help help |  Duitse pagina D  |  Nederlandse pagina NL  |  Poolse pagina PL  | 

  U bent hier: Home


Attila: een sportvereniging voor de joodse elite


De oudste joodse turn- en gymnastiekvereniging in Nederland is het Groninger Attila.

De gymnastiekvereniging "Atilla" doet mee aan een optocht in 1909 De gymnastiekvereniging "Atilla" tijdens een optocht in 1909 in Veendam.
(Foto: RHC GrA Tg 1769 invnr. 10772)
Sportieve joden in Groningen waren aanvankelijk lid van de gymnastiekvereniging Sparta. Niet iedereen kon er lid van worden. Het was een vereniging voor de bemiddelde inwoners van Groningen. Nieuwe leden van Sparta werden geballoteerd. Voldeed een nieuweling niet aan de vereisten, dan mocht hij geen lid worden. In 1898 weigerde de ballotagecommissie van Sparta een joodse inwoner van Groningen het lidmaatschap. De joodse Spartanen vermoeden dat de afwijzing berustte op een anti-joodse gezindheid van de vereniging. Zij hadden al langer het gevoel binnen de vereniging slechts geduld te worden. Alle joodse Spartanen verlieten de vereniging en besloten 16 april 1898 de joodse gymnastiek vereniging Attila op te richten.
Lijst met door de gymnastiekvereniging "Atilla" behaalde prijzen Lijst met tussen 1898 en 1928 door de gymnastiekvereniging "Atilla" behaalde prijzen.
(Foto: RHC GrA Tg 1769 invnr. 10772)

Pleidooi voor sportbeoefening


Het oprichtingsjaar van Attila doet vermoeden dat er een verband bestaat tussen het pleidooi van Max Nordau op het zionistische wereldcongres in Bazel voor lichaamsoefening van joden. De vereniging stond afwijzend ten opzichte van het zionisme Deze term opzoeken in het glossarium. Evenals Sparta was ook Attila bedoeld voor bemiddelde Groningers. Arme joden zoekt men tevergeefs onder de lidmaten. De gymnastiekvereniging was wel sterk koningsgezind. In het clublied komt dat tot uiting.

Attila’s gevreesde Hunnen
Onweerstaanbaar in de strijd
Zo ook wij één ziel, één zin
Zullen goed en bloed en leven
Moet het zijn, gewillig geven
Voor ons land en koningin

De eerste jaren leidde Attilla een kwakkelend bestaan. Voor het voortbestaan van de club werd gevreesd. Pas toen de vereniging in 1906 het lidmaatschap openstelde voor vrouwen, begon de bloeiperiode. Al snel overvleugelden de vrouwen de mannen. Vanwege de toestroom van nieuwe jongere leden, kon al in 1910 een jongens- en in 1917 een meisjesafdeling worden opgericht. De mannen daarentegen lieten verstek gaan. Voor het turnen was nauwelijks nog een man te vinden. In de volgende jaren evolueerde de vereniging van een gymnastiek naar een sportvereniging. In 1926 kwam er een tennisafdeling en in 1927 een voetbalafdeling.
De meisjesafdeling van de gymnastiekvereniging "Atilla" in actie, 1928 De meisjesafdeling van de gymnastiekvereniging "Atilla" in actie in 1928.
(Foto: RHC GrA Tg 1769 invnr. 10772)

Ongemakkelijke verhouding


Met het zionisme en met arme joden bleef Attila een ongemakkelijke verhouding houden. In 1923 schrijft het bestuur dat "jongelui het turnlokaal tot terrein van zionistische drijverij hadden gemaakt". Toch kon de vereniging zich niet aan de invloed van de zionisten onttrekken. Het bestuur benadrukte de joodse identiteit van Attila sterker door het nemen van bepaalde maatregelen. In 1933 trad men toe tot het in 1921 gestichte Wereld Maccabi Verbond, dat Olympische spelen voor joden organiseerde. En in 1934 besloot het bestuur om gemengd gehuwden niet meer als lid op te nemen. Toch bleef de afstand tot het zionisme groot. Toen in 1935 fusie met Ivria, de arme en zionistische tegenhanger van Attila, aan de orde kwam, was hiervoor geen meerderheid binnen de vereniging te vinden. Vooral de standsverschillen, met name bij de dames, vormden volgens hen een onoverkomelijk struikelblok.