Joodse cultuur in het Hebreeuws

Joods Leven in Europa buiten de grote steden

Logo EU-kaderprogramma voor cultuur "Cultuur 2000"
Beeldmerk van het Landschaftsverbandes Westfalen-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

contact contact |  tijdbalk tijdbalk |  woordenlijst woordenlijst |  literatuur literatuur |  links links | Filmdocumenten van het project film | Geluidsdocumenten van het projectgeluid |  help help |  Duitse pagina D  |  Nederlandse pagina NL  |  Poolse pagina PL  | 

  U bent hier: Home


Een vreemde bestemming en bijna gesloopt


Op het nippertje is de Groningse synagoge na de Tweede Wereldoorlog voor de ondergang behoed. Helaas heeft het gebouw zwaar geleden onder de nieuwe gebruikers: een wasserij en een kerkgenootschap.

In het synagoge De lambrizeringen met Friese majolicategels werden in de jaren '70, toen de synagoge enkele jaren leegstond, door plunderaars vernield. Nu zijn de lambrizeringen weer in oude staat hersteld.
Foto: Marcel Wichgers
Na de Tweede Wereldoorlog kon de Joodse Gemeente haar synagoge niet lang meer in bezit houden. Van de bijna drieduizend joden die voor de oorlog in de stad Groningen woonden, waren er in 1945 maar ruim honderd teruggekomen uit de concentratiekampen en de onderduik. Het aantal leden van de Joodse Gemeente was te klein om het onderhoud en de stookkosten van het enorme gebouw te kunnen betalen.
Bouwwerken in de syngagoge Bouwvakkers metselen in de jaren '50 de bogen langs de vrouwengalerij in de synagoge dicht. Daardoor ontstond een gesloten gang naar de Apostolische kerk die in het transept van de synagoge boven de toenmalige wasserij werd ingebouwd.

De synagoge verkocht


De Joodse Gemeente zag daarom in 1952 geen andere oplossing dan de synagoge te verkopen en te verhuizen naar de kleinere voormalige jeugdsynagoge sehen Sie dazu einen kurzen Filmausschnitt in de Folkingedwarsstraat.

De synagoge kreeg in 1952 een totaal andere bestemming: ze werd een wasserij/ververij. De zaal kwam vol te staan met wasmachines en kledingrekken. De damp van de wasmachines werd afgevoerd met buizen die dwars door het fraaie glas-in-lood gestoken werden. De vloer werd gedeeltelijk weggehaald om er verfbaden te kunnen bouwen.

Het gebouw werd nog meer aangetast doordat zich boven op de vrouwengalerij het Apostolische Genootschap vestigde. Deze kleine christelijke groepering liet de moorse bogen dichtmetselen en de wanden wit schilderen. Aan de oostzijde werd van galerij tot galerij een betonnen vloer gelegd waardoor een kerkruimte ontstond met plaats voor 350 gelovigen.
Galerij in de synagoge Dezelfde galerij nu, in de oorspronkelijke kleuren. Het metselwerk is tijdens de restauratie in 1981 uit de bogen verwijderd. Tegenwoordig zijn er exposities te zien.
Foto: Marcel Wichgers

Een onzekere toekomst


In 1973 werd de wasserij gesloten. De kerk was al verhuisd. Niemand wilde het gebouw kopen. De gemeente Groningen wist niet wat ze met het gebouw aan moest. Sloop leek nog de enige mogelijkheid.

Na jaren van leegstand, verpaupering en plundering werd het ontzielde en lekkende gebouw in 1980 en 1981 gerestaureerd. Sindsdien is het gebouw in gebruik door de Joodse Gemeente als sjoel en door de Stichting Folkingestraat Synagoge als expositie- en concertruimte.

En in Westfalen...