Kultura żydowska po hebrajsku

Życie Żydów w Europie z dala od metropolii

Logo programu UE wspierające kulturę "Kultura 2000"
Logo Stowarzyszenia Krainy Westfalia-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

Napisz do nas Kontakt |  Kalendarium: wydarzenia historyczne w skrócie Kalendarium |  Słowniczek Słowniczek |  Polecana literatura Literatura |  Odsyłacze do innych stron Odsyłacze | Dokumenty filmowe projektu Film | Dokumenty dźwiękowe projektuDźwięk |  Pomoc Pomoc |  Wersja niemiecka D  |  Wersja holenderska NL  |  Wersja polska PL  | 

  Znajdujesz się: Strona główna


Styl mauretański, czy styl orientalny


Mauretański styl budowy jest w synagodze w Groningen wyraźnie rozpoznawalny. Świadczą o tym okna w fasadzie i wieżach zewnętrznych, łuki na i pod wewnętrznymi galeriami.

Sklepienie synagogi Sklepienie synagogi od wschodniej strony. Przez to sklepienie, synagoga otrzymała formę krzyża.
Fot: Marcel Wichgers
W czasach współczesnych styl mauretański znamy z budynków w krajach arabskich, albo islamskich. Znamy go także z budowli, które powstały w czasach panowania Maurów (w czasie panowanania Maurów czy Arabów w Hiszpanii). W okresie średniowiecza Islam był religią panującą w Hiszpanii. Chrześcijanie i Żydzi mogli wyznawać swoją religię pod jednym warunkiem, że swoje kościoły i synagogi zbudują w stylu islamskim. Stąd nazwa styl "mauretański". Charakterystyczne są łuki w formie podkowy w oknach i drzwiach.
Klatka schodowa w synagodze Klatka schodowa w jednej z dwóch wież synagogi. Wieże te mają kształt minaretów. Z tego powodu wiele osób uważa synagogę za meczet.
Fot: Marcel Wichgers

Nie islamski lecz typowo żydowski


W XIX wieku styl mauretański nie był postrzegany jako islamski, tylko jako typowo żydowski. Ludzie myśleli: "Żydzi przyszli ze wschodu, czyli styl orientalny jest typowo żydowski." Także w przypadku synagog. Poza tym budowanie w XIX synagog w stylu mauretańskich w Niemczech, podkreślało, że nie chodzi tu o budowlę chrześcijańską. W ten sposób Żydzi dawali świadectwo swojej religii.

Fakt, że Kuipers w przypadku nowej synagogi w Groningen zdecydował się na ten styl, nie był aż tak oczywisty. Czasy świetności stylu mauretańskiego już dawno minęły. W 1905 roku w Niemczech nie budowano już synagog w tym stylu. O wiele chętniej decydowano się na styl narodowy, niemiecki. Dla stylu, który podkreślał "nie-niemieckość" Żydów, nie było już zapotrzebowania.

Synagogi w stylu mauretańskim


W Holandii od 1866 roku budowano synagogi bardziej lub mniej w stylu orientalnym lub mauretańskim: Eindhoven, Tilburg, Sneek, Rotterdam i Deventer. Nowa synagoga w Groningen wyglądała bardzo mauretańsko. W związku z tym w Groningen zapanowało uporczywe nieporozumienie. Wielu mieszkańców Groningen było zdania, że Kuipers zobaczył popularną Santa Maria de la Blanca w hiszpańskim Toledo. Ta maleńka syngoga została zbudowana w czasach mauretańskich, a dzisiaj jest kościołem katolickim. Kuipers rzekomo był pod takim wrażeniem, że częściowo skopiował ją w swojej synagodzie w Groningen.
Widok synagogi od strony Gedempte Zuiderdiep Widok synagogi od strony Gedempte Zuiderdiep
Fot: Marcel Wichgers
Inna plotka mówi, że zreformowany Kuipers przemycił tu swoją prawdziwą wiarę chrześcijańską, bo budynkowi nadał formę krzyża. W części wschodniej jest to widoczne. Co prawda wiele kościołów projektu Kuipersa ma formę krzyża, ale nie z powodów religijnych. Dwie boczne nawy są konieczne, żeby utrzymać sklepienie. Bez naw bocznych otwory w sklepieniu murów budynku byłyby wypchane i wszystko by się zawaliło.
Dlatego to z powodów czysto architektonicznych Kuipers zdecydował się na formę krzyża.