Joodse cultuur in het Hebreeuws

Joods Leven in Europa buiten de grote steden

Logo EU-kaderprogramma voor cultuur "Cultuur 2000"
Beeldmerk van het Landschaftsverbandes Westfalen-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

contact contact |  tijdbalk tijdbalk |  woordenlijst woordenlijst |  literatuur literatuur |  links links | Filmdocumenten van het project film | Geluidsdocumenten van het projectgeluid |  help help |  Duitse pagina D  |  Nederlandse pagina NL  |  Poolse pagina PL  | 

  U bent hier: Home


De moorse synagoge van Groningen


De synagoge in Groningen: een mooi moors gebouw of eigenlijk maar een grote berg bakstenen?

De Groningse synagoge De Groningse synagoge, gebouwd in 1906. Het witte gebouw achter de synagoge is het Rabbinaatshuis. Hier bevond zich het rituele bad, het Mikwe.
Foto: Marcel Wichgers
In elk geval is het een bijzonder gebouw met zijn oosterse stijl, christelijke vorm en joodse symbolen. Groot en mooi, zo moest de nieuwe Groningse synagoge in 1906 worden.

Groot, omdat het aantal joden in de stad Groningen aan het eind van de 19e eeuw enorm was toegenomen tot bijna drieduizend. De oude synagoge uit 1756 met hooguit tweehonderd zitplaatsen was daardoor veel te klein geworden.

Het bezoek nam af


Mooi moest het worden, omdat het oude gebouw wel erg onopvallend en nauwelijks herkenbaar als synagoge was. Voor een sterk gegroeide en geŽmancipeerde joodse gemeenschap als die van Groningen was het oude gebouw niet bepaald representatief. Ook speelde mee dat het synagogebezoek nogal afnam. Een nieuw en aantrekkelijk gebouw zou weer nieuwe belangstelling voor de eredienst kunnen wekken, zo hoopte het bestuur van de Joodse Gemeente.
De Groningse synagoge Architect Tjeerd Kuipers wilde de gevel van de synagoge liever op de plaats van het witte gebouw vooraan op de foto hebben. Maar de eigenaar weigerde sloop.
Foto: Marcel Wichgers.
De Joodse Gemeente besloot daarom in 1904 op de plek van de oude synagoge in de Folkingestraat een nieuwe te laten bouwen. Al een half jaar later kon de Groningse opperrabbijn Eliezer Hamburg de eerste steen leggen.

Geen Joodse architect


Wie het gebouw moest ontwerpen, was nog wel even een probleem. Want er was geen Joodse architect te vinden die zo'n groot gebouw kon ontwerpen. Uiteindelijk werd de gereformeerd-christelijke architect Tjeerd Kuipers gevraagd dit te doen, ook al had hij nog nooit een synagoge ontworpen. Om te weten te komen hoe dat zou kunnen, maakte hij een reis door Duitsland. Want Duitsland was het mekka van de synagogebouw. Daar raakte Kuipers onder de indruk van de "moorse" of "oriŽntaalse" stijl.
Architect Tjeerd Kuipers Tjeerd Kuipers, de christelijke architect van de synagoge in Groningen.
En in Lublin...

Lees ook de volgende verhalen