Joodse cultuur in het Hebreeuws

Joods Leven in Europa buiten de grote steden

Logo EU-kaderprogramma voor cultuur "Cultuur 2000"
Beeldmerk van het Landschaftsverbandes Westfalen-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

contact contact |  tijdbalk tijdbalk |  woordenlijst woordenlijst |  literatuur literatuur |  links links | Filmdocumenten van het project film | Geluidsdocumenten van het projectgeluid |  help help |  Duitse pagina D  |  Nederlandse pagina NL  |  Poolse pagina PL  | 

  U bent hier: Home


Een "olympisch" kampioenselftal


Hakoah uit Groningen werd in 1932 kampioen op de joods Olympische spelen in Antwerpen.

Elftal van de voetbalvereniging De Raven, 1921 Elftal van De Raven, 1921 (bovenste rij v.l.n.r. Koenie Berkelo, Bram Behr, Aaron Stoppelman, Isie Mulder, Philip Koekkoek, middelste rij: Bernard van Zanten, Mo Behr, Jopie de Vries, onderste rij: Rupie Cohen, Hartog Bohemen, Sannie Velleman, Bennie van Dam, Leendert Polak).
(Foto: RHC GrA Tg 818 invnr. G20-1431d)
In juni 1929 richtten oud bestuursleden van De Raven een nieuwe club onder de naam Hakoah (De Kracht). De naam is waarschijnlijk ontleend aan de in 1909 in Wenen opgerichte voetbalclub met dezelfde naam. Het Groninger Hakoah rekruteerde zijn spelers voornamelijk uit de joodse buurt. Het café van Van Coevorden aan de Nieuwstad gold als clubhuis. Hier stond de prijzenkast en vergaderde het bestuur. Het tenue bestond uit een witte broek en rood-wit geblokt shirt. De vereniging schreef zich voor het seizoen 1929 – 1930 in met twee seniorenelftallen en een juniorelftal. Het team presteerde boven verwachting, werd kampioen en promoveerde naar de 1ste klasse.

Het seizoen 1931 – 1932, de vereniging kwam inmiddels met vier elftallen uit, was het belangrijkste in de geschiedenis van Hakoah. De laatste wedstrijd van de competitie ging tegen de directe concurrent V.I.A., die slechts twee punten voorstond. Winst zou dus een beslissingswedstrijd betekenen. De wedstrijd eindigde evenwel in een gelijkspel. Onterecht volgens Hakoah, omdat de scheidsrechter haar een strafschop had onthouden. Het protest van de club werd gehonoreerd. De GVB besloot dat de penalty alsnog genomen moest worden in de rust van de wedstrijd van een Bondselftal tegen de Groninger club GVB.
2e elftal van de joodse voetbalvereniging Hakoah, circa 1929 2e elftal van Hakoah omstreeks 1929 (bovenste rij v.l.n.r. Mozes van Dam, Cohen, Sammie van Dam, Mo Kisch, Willem van Dam, "Sjokolaatje" van Dam, trainer Levie Kisch, middelste rij: Blok, IsraŽls, Bollegraaf, onderste rij: Edie Frank, Kisch, Alex Frank).
(Foto: RHC GrA Tg 818 invnr. G20-1439d)

Gesprek van de dag


Binnen de joodse gemeenschap was het de gebeurtenis van de dag. En op Paasmaandag 1932 bevond zich tussen de 15.000 toeschouwers op het GVB-terrein bijna alle joodse mannen van Groningen. Cafés in de joodse buurt waren al afgehuurd om de goede afloop te vieren. In de rust van de wedstrijd betraden topscorer Ies Blok, die over zijn clubtenue zijn zondagse colbert droeg, en de doelman van V.I.A. het veld.

Ter hoogte van de penaltystip trok Blok zijn jasje uit en vouwde het netjes op. Maar als hij een aanloop wil nemen om de strafschop te nemen, fluit de scheidsrechter af. De keeper van V.I.A. zou te veel last van de zon hebben en de strafschop moest op het andere doel worden genomen. Blok trok zijn colbert weer aan, vouwde het kledingstuk netjes op bij het andere doel, neemt een aanloop, en schiet … recht in de handen van de keeper. Dat het elftal in 1932 kampioen op de joods Olympische spelen in Antwerpen werd, was slechts een schrale troost.
Gymnastiek en atletiekvereniging Ivria Ook het tenue van de gymnastiek atletiekvereniging Ivria verwees nadrukkelijk naar zijn joodse afkomst.
(Foto: RHC GrA Tg 818 invnr. G20-1432d)

Degradatie


Na dit optreden ging het bergafwaarts met de club. Zowel het eerste als tweede elftal degradeerde in het seizoen 1935 – 1936. In 1939 bestond de vereniging 10 jaar, wat met een groots jubileum toernooi werd gevierd. Het tenue was inmiddels gewijzigd en verwees expliciet naar de joodse identiteit van de club: een oranje shirt met david schild en witte broek. Wellicht dat men zo een daad wilde stellen tegen het fascisme, dat niet alleen in Duitsland aan de macht was, maar ook in Nederland aan aanhang won.

Op 10 mei 1940 vielen Duitse legers Nederland binnen. Ondanks de bezetting ging het voetbal door. In het seizoen 1940 – 1941 was er sprake van een noodcompetitie, waarin ook Hakoah uitkwam. Hierin speelde de club op 27 April 1941 zijn laatste wedstrijd tegen Boerakker. De match werd met 9 – 1 gewonnen. Het verbod van de Duitse nationaal-socialisten voor joden om sport te beoefenen met niet-joden maakte voetbal onmogelijk. In de herfst van 1941 werd de vereniging ontbonden. Aan dertig jaar joodse voetbal in Groningen kwam een eind.