Kultura żydowska po hebrajsku

Życie Żydów w Europie z dala od metropolii

Logo programu UE wspierające kulturę "Kultura 2000"
Logo Stowarzyszenia Krainy Westfalia-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

Napisz do nas Kontakt |  Kalendarium: wydarzenia historyczne w skrócie Kalendarium |  Słowniczek Słowniczek |  Polecana literatura Literatura |  Odsyłacze do innych stron Odsyłacze | Dokumenty filmowe projektu Film | Dokumenty dźwiękowe projektuDźwięk |  Pomoc Pomoc |  Wersja niemiecka D  |  Wersja holenderska NL  |  Wersja polska PL  | 

  Znajdujesz się: Strona główna


"Risjes" (nastawienie antyżydowskie)


W sobotę większość żydowskich handlarzy nie pracowała ("nie szli po wsiach", jak mówiono).

Żydowscy handlarze Żydowscy handlarze z reguły nie kłócili się i nie wyzywali. Obawiali się "risjes", antysemityzmu.
Fot: collectie RHC Groninger Archieven
Dotyczyło to także niedzieli, ponieważ chrześcijańscy rolnicy korzystali ze spokoju niedzielnego, tak więc większość żydowskich handlarzy nie wybierała się do nich.
Przez takie postępowanie zostaliby odrzuceni.
Z drugiej zaś strony chrześcijańscy handlarze nie zachowywali się tak porządnie wobec swoich żydowskich kolegów. Nierzadko dochodziło do tego, że wyzywali ich "Mistjude" ("żydowski gówniarzu"). Czasem stawali po stronie niesprawiedliwych wyroków, jak handlarz bydłem Bolhius z miasta Groningen. Uważał on, że żydowscy handlarze bydłem wcale nie pracują. "Do tego mają swoich ludzi", powiedział kiedyś.

Kłótnie we własnym gronie


Żydowscy handlarze kłócili się także między sobą. Częściowo działo się tak przez to, że między wieloma handlarzami istniała ostra konkurencja. Pozornie jednak wydawało się, że kłótnie między sobą szybciej łagodzono, niż konflikty z nie-żydami, bo istniało coś takiego jak poczucie żydowskiej solidarności. Często istniało także dalekie pokrewieństwo między kupcami. Żydzi mają obowiązek przed dużym świętem pojednania (Jom KippurSprawdź hasło w glosariuszu, święto, gdzie należy przebaczyć innym ich błędy) skończyć z kłótniami.

Także ze strachu przed "risjes machen" (wywołaniem antysemityzmu) wzajemne szukanie pojednania między żydowskimi handlarzami bydłem miało znaczenie. Takie sprzeczki popsułyby tylko Żydom opinię. Z tego powodu niektórzy żydowscy handlarze bydłem kończyli sprzeczki z żydowskimi kolegami.