Kultura żydowska po hebrajsku

Życie Żydów w Europie z dala od metropolii

Logo programu UE wspierające kulturę "Kultura 2000"
Logo Stowarzyszenia Krainy Westfalia-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

Napisz do nas Kontakt |  Kalendarium: wydarzenia historyczne w skrócie Kalendarium |  Słowniczek Słowniczek |  Polecana literatura Literatura |  Odsyłacze do innych stron Odsyłacze | Dokumenty filmowe projektu Film | Dokumenty dźwiękowe projektuDźwięk |  Pomoc Pomoc |  Wersja niemiecka D  |  Wersja holenderska NL  |  Wersja polska PL  | 

  Znajdujesz się: Strona główna


Izraels i syjonizm


Mimo, że Jozef Israels żywił sympatię do ideałów syjonistycznych, to wzbraniał się przed tym, by wystąpić jako przedstawiciel tego ruchu, za bardzo czuł się związany z Holandią i sztuką.

Syn starego narodu, 1889 r. Syn starego narodu, 1889 r. Żydowski handlarz siedzi przed swoim sklepem. Wygląda na bardzo zmęczonego i znurzonego. Późniejsi syjoniści chcieliby widzieć raczej młodego i silnego Żyda.
Kolekcja Żydowskiego Muzeum Historycznego w Amsterdamie
Jozef Israels był Żydem i malarzem, ale nie w pierwszej linii żydowskim malarzem. Większa część jego obrazów przedstawia warunki życia biedoty holenderskich rolników i rybaków. Liczba obrazów o tematyce żydowskiej (Syn starego narodu, Żydowski pisarz przepisów, Wesele żydowskie), albo o tematyce biblijnej (Dawid i Saul, Hannah w świątyni) zajmuje niewielką część w jego całej twórczości. Sam zaś kiedyś odpowiedział na pytanie, czym jest sztuka żydowska: "Czy istnieje różnica między żydowskim i nieżydowskim morzem?" I: "O istocie sztuki żydowskiej powinni decydować pisarze i krytycy sztuki, my malarze musimy pracować, a nie filozofować."

Bez żydowskiej tradycji


Jego sposób życia nie był tradycyjnie żydowski. Jedynym ustępstwem w tej materii był fakt, że w szabas nie pracował w swoim atelier, tak jak to obiecał ojcu. Niechętnie też widział gości. Mimo to syjoniści ( ruch polityczny, który dążył do utworzenia żydowskiego państwa) starali się pozyskać go dla swoich ideałów. W związku z tym zwrócił się do niego nawet Theodor Herzl. Ten ważny przywódcy ruchu syjonistycznego w 1898 roku przez jakiś czas przebywał w Hadze i chciał nawiązać kontakty ze znanymi osobistościami. Jeden z przyjaciół Israelsa zabrał Herzla do atelier malarza. Herzl napisał w swoim pamiętniku sprawozdanie z tego spotkania, które miało miejsce 1 października Ė "mały, zwinny, mądry, stary Żyd", tak opisał Israelsa.
Dawid i Saul Dawid i Saul.
Obraz ten jest typowy dla póżniejszych dzieł Israelsa. Niewyraźne kontury i sporo sentymentalizmu. "Piękno" jest tu symbolizowane przez młodego, grającego na harfie Dawida, "Los" zaś przedstawiony został w osobie starego, tragicznego króla Saula.
Kolekcja Żydowskiego Muzeum Historycznego w Amsterdamie
"Był zajęty malowaniem grających na harfie Dawida i Saula. Tłumaczyłem mu istotę syjonizmu i pozyskałem go. On polubił te ideały." Swoją wypowiedź Herzl opublikował w tygodniku syjonistycznym "Die Welt".

Przede wszystkim Holender


Później się okazało, że Izraels nie był zadowolony z tego, że jego nazwiskiem zachęcano do syjonizmu. Nadal podkreślał, że jest Żydem, ale w pierwszej linii czuje się Holendrem. Miał wątpliwości co do realizacji ideałów syjonistycznych.

"Teraz naszym obowiązkiem jest zwalczać i protestować przeciwko antysemityzmowi, nieprawości i gwałtom, które się na nas dokonują", powiedział Izraels w 1902 roku w jednym z wywiadów.

W 1906 roku powiedział o syjoniźmie: "Piękne marzenie, które może się spełni za kilka stuleci, ale nie teraz! Dlaczego? Ci, którzy mogliby iść, nie czynią tego: Nie chcę mieszkać w Jeruzalem!"
Karta dań sporządzona przez Josefa IsraŽlsa z okazji ósmego Kongresu syjonistycznego, który się odbył w 1907 r. w Den Haag Karta dań sporządzona przez Josefa IsraŽlsa z okazji ósmego Kongresu syjonistycznego, który się odbył w 1907 roku w Den Haag.
Główny Urząd Dokumentacji Historii Sztuki (Holandia)

W komietecie honorowym


Zastanawiające jest zatem to, że w 1907 roku Israels należal do uczestników komitetu honorowego ósmego kongresu syjonistycznego. Nawet ilustrował jadłospis obiadu dla uczestników kongresu. Na szkicu widzimy Mojżesza na krótko przed śmiercią, który widział ziemię obiecaną, ale nigdy nie mógł jej dosięgnąć. Pod ilustracją był napisany artystycznym hebrajskim pismem odpowiedni tekst z Księgi Powtórzonego Prawa. Przez długie lata swojego życia Jozef Israels nie zapomniał swojego żydowskiego wychowania w Groningen.