Kultura żydowska po hebrajsku

Życie Żydów w Europie z dala od metropolii

Logo programu UE wspierające kulturę "Kultura 2000"
Logo Stowarzyszenia Krainy Westfalia-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

Napisz do nas Kontakt |  Kalendarium: wydarzenia historyczne w skrócie Kalendarium |  Słowniczek Słowniczek |  Polecana literatura Literatura |  Odsyłacze do innych stron Odsyłacze | Dokumenty filmowe projektu Film | Dokumenty dźwiękowe projektuDźwięk |  Pomoc Pomoc |  Wersja niemiecka D  |  Wersja holenderska NL  |  Wersja polska PL  | 

  Znajdujesz się: Strona główna


Wypoczynek i wysiłek we własnym kręgu


Poczucie przynależności do żydowskiej subkultury doprowadziło do powstania "żydowskich towarzystw spędzania wolnego czasu".

Lista żydowskich organizacji w Groningen, prawdopodobnie niepełna Lista żydowskich organizacji w Groningen, prawdopodobnie niepełna.
(L. Ast-Boiten en G. Zaagsma (red.) De Folkingestraat. Geschiedenis van de joodse gemeenschap in Groningen, S. 60-61)
Typowo holenderskim zjawiskiem jest filaryzacja. Oznacza to, że ludność organizuje się na bazie religijnej i światopoglądowej. Społeczeństwo znało cztery filary: katolicką, chrześcijańsko-protestancką, socjalistyczną albo neutralną, czy też liberalną. Każdy filar miał we wszystkich obszarach życia społecznego swoje własne organizacje: w polityce, związkach zawodowych, instytucjach kształcenia, opieki zdrowotnej, środków masowego przekazu, ruchów młodzieżowych i sportu.

Nigdy nie doszło do utworzenia żydowskiego filaru, do tego zbyt mała była liczba Żydów w Holandii. Ale istniała szeroka żydowska przynależność, albo żydowska subkultura. Miało to swoje korzenie w poczuciu przynależności, albo w solidarności z Judaizmem. Poza tym chciano uczestniczyć w specyficznym, społecznym życiu żydowskim. Ci, którzy mieszkali w "dzielnicy żydowskiej", lub z domu wynieśli "zwyczaje żydowskie", ale także i ci, którzy już nie byli religijni. Spowodowane było to faktem, iż Żydzi nie czuli się dobrze w nie-żydowskich stowarzyszeniach.
Żydowskie organizacje teatralne "Nut en Vermaak" z Appingedam, około 1899 r. Zrzeszenie teatrów, założone w 1889 r., "Nut en Vermaak", z Appingedam, z okazji jubileuszu dziesięciolecia w roku 1899.
(Fotografia: RHC GrA Tg 818 invnr. A16-167d)

Antyżydowskie emocje


Holandia nie znała mocnego antysemityzmu, ale mimo to istniały antysemickie emocje. Ten antyjudaizm bazował na uprzedzeniach religijnych i socjalnych; Żydzi wzbraniali się przed akceptacją Mesjasza, w interesach nie można było na nich polegać. Takie uczucia wyrażano przede wszystkim w kontaktach osobistych. Wpływał na to także fakt, że Żydzi jak już wspomniano - nie czuli się dobrze w nieżydowskich stowarzyszeniach

W miastach, gdzie żyła duża liczba Żydów, pod koniec XIX wieku powstały różnorodne organizacje życia towarzyskiego . Właściwie sytuacja ta była lustrzanym odbiciem sytuacji całego holenderskiego społeczeństwa, w którym pod koniec XIX wieku widać wzrost stowarzyszeń nastawionych na społeczne aspekty życia.
Członkowie towarzystwa gimnastycznego "Atilla" w roku 1908 Członkowie towarzystwa gimnastycznego "Atilla" z okazji dziesięciolecia powstania.
(Fotografia: RHC GrA Tg 1769 invnr. 10772)

Syjonizm odgrywał ważną rolę


Jeśli chodzi o stowarzyszenia sportowe to dużą rolę odegrał nadchodzący syjonizm. W okresie kiedy odbywał się II Światowy Kongres Syjonistyczny w roku 1898 w Bazylei, publicysta Max Nordau (1849–1923) optował za "muskularnym Żydostwem".

W całej Europie jego apel doprowadził do powstania Żydowskich Towarzystw Gimnastycznych. Powstanie Żydowskiego Towarzystwa Gimnastycznego Attila w mieście Groningen jest prawdopodobnie bezpośrednim skutkiem apelu Nordaua. Stowarzyszenia osiągnęły swój punkt szczytowy po pierwszej wojnie światowej (1914–1918), zakładano je w różnych dziedzinach (sport, muzyka, teatr, śpiew i taniec).

Czytaj też następujący artykuł