Joodse cultuur in het Hebreeuws

Joods Leven in Europa buiten de grote steden

Logo EU-kaderprogramma voor cultuur "Cultuur 2000"
Beeldmerk van het Landschaftsverbandes Westfalen-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

contact contact |  tijdbalk tijdbalk |  woordenlijst woordenlijst |  literatuur literatuur |  links links | Filmdocumenten van het project film | Geluidsdocumenten van het projectgeluid |  help help |  Duitse pagina D  |  Nederlandse pagina NL  |  Poolse pagina PL  | 

  U bent hier: Home


Levy Ali Cohen en de politiek


Hervormingen in de openbare gezondheidszorg konden alleen vorm krijgen door een verbinding tussen wetenschap en politiek.

Wagentje om cholerapatiŽnten in te vervoeren Tekening van een wagentje om cholerapatiŽnten in te vervoeren.
(Afbeelding: RHC GrA Tg 818 invnr. 15788)
In de vroeg-moderne steden braken regelmatig besmettelijke ziekten uit. Groningen vormde hierop geen uitzondering. In 1826 was de stad het toneel van een malaria-epidemie, die het leven koste aan zo'n 10% van de bevolking.

In 1848–1849 werd de stad getroffen door een cholera-epidemie. Met ook nu weer vele dodelijke slachtoffers; vooral onder het arme deel van de bevolking. Als armendokter van de joodse gemeente werd Ali Cohen direct met de verschrikkelijke gevolgen van de cholera geconfronteerd.

Motor van de maatschappelijke vooruitgang


Onder indruk van deze gebeurtenis veranderde zijn opvatting over wetenschap. Vroeger was het de taak van de geneeskunde geweest om ziekten te genezen en te voorkomen. Maar nu beschouwde hij de wetenschap als motor van de maatschappelijke vooruitgang. En dat gold evenzeer voor de geneeskunde. Het was haar taak de maatschappij te verbeteren door de voorwaarden voor een goede volksgezondheid te realiseren. Want volgens Ali Cohen was de slechte openbare hygiŽne de hoofdoorzaak van epidemieŽn. In publicaties beschuldigde hij het stadsbestuur ervan die schromelijk te hebben verwaarloosd.
Steeg in Groningen, 1925 Slechte hygiŽnische omstandigheden waren vooral in stegen te vinden.
(Foto: RHC GrA Tg 1785 invnr. 2055)
Hoewel het de stad Groningen in economisch opzicht niet slecht ging, leefde een groot deel van de bevolking in armoede. De stad was vervuild, er was nauwelijks sprake van openbare hygiŽne. Op bepaalde plaatsen in de stad waren weliswaar openbare waterputten, maar die waren sterk verontreinigd. Afvalwater van huishoudens en bedrijven werd op het oppervlaktewater geloosd en vooral in de warme zomermaanden was dat een bron van allerhande besmetting.

Erbarmelijke woonomstandigheden


Met de huisvesting was het eveneens slecht gesteld. De elite woonde in de hogere, droge, gedeelten van de stad, terwijl de armen in de lager gelegen, vochtige, delen van de stad woonden. Met het woord "woning" konden hun verblijven nauwelijks omschreven worden. Het waren vochtige krotten van een of twee kamers met beschimmelde muren, zonder water of toilet, waarin niet zelden meer dan tien personen huisden.
Portret van de Nederlandse staatsman Thorbecke, 1875. Een door Jozef IsraŽls geschilderd portret van de staatsman en hervormer J.R. Thorbecke.
(Universiteit van Leiden)
Ali Cohen kwam tot de overtuiging dat de door hem voorgestelde hervormingen in de openbare gezondheidszorg alleen vorm kon krijgen door een verbinding tussen wetenschap en politiek. Hij volgde met interesse de democratische revoluties van 1848 in Europa. In Nederland leidden deze ontwikkelingen tot een fundamentele wijziging van de grondwet door de staatsman Thorbecke. Hierdoor konden directe verkiezingen voor de Provinciale Staten (het regionale parlement) gehouden worden. Tot dan toe maakten adel, landeigenaren en grootgeldbezitters er de dienst in uit. Maar volgens een commentaar van Ali Cohen in het liberale dagblad de Groninger Courant van 1850 was nu het woord aan het denkend deel der natie, die tot regeren was voorbestemd.

"Aristocratie van de deugd"


"Kiest zulke mannen, medeburgers! En kiest ze uit alle standen der maatschappij, hecht niet aan de belijders van deze of gene godsdienst uitsluitend, maar zoekt hen uit alleen, op geenen anderen grond en door geene andere drijfveer gedreven, dan die welke een onpartijdige belangstelling in het algemeen welzijn U ingeeft. Want wij zij liberalen, en geenszins zulken van den dag – wij zijn volksvrienden en behooren tot het volk – en toch zijn wij Aristocraten, dat is niet de aristocratie van geboorte, niet van het geld, maar van het Talent en de deugd."

Zowel de landelijke als regionale verkiezingen werden door de liberalen gewonnen. De liberale leider Thorbecke stelde een regering samen. Hij vroeg Ali Cohen de medische wetgeving te schrijven. Diens werk resulteerde in een viertal belangrijke wetsontwerpen op het gebied van de openbare gezondheidszorg. Onder andere het Geneeskundig Staatstoezicht en het toezicht op waren en voedsel werden ingevoerd.