Kultura żydowska po hebrajsku

Życie Żydów w Europie z dala od metropolii

Logo programu UE wspierające kulturę "Kultura 2000"
Logo Stowarzyszenia Krainy Westfalia-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

Napisz do nas Kontakt |  Kalendarium: wydarzenia historyczne w skrócie Kalendarium |  Słowniczek Słowniczek |  Polecana literatura Literatura |  Odsyłacze do innych stron Odsyłacze | Dokumenty filmowe projektu Film | Dokumenty dźwiękowe projektuDźwięk |  Pomoc Pomoc |  Wersja niemiecka D  |  Wersja holenderska NL  |  Wersja polska PL  | 

  Znajdujesz się: Strona główna


Erich Gottschalk (1906–1996)


Erich Gottschalk, od 1938 roku kapitan żydowskiej zwycięskiej drużyny piłkarskiej, urodzony 16 marca 1906 roku w Wanne (obecnie część Herne) w Zagłębiu Ruhry.

Erich Gottschalk około 1930 r. Erich Gottschalk około 1930 r.
Jego rodzice prowadzili od 1912 roku dobrze prosperujący sklep z artykułami dekoracyjnymi w Bochum.
Erich chodził w Bochum do szkoły ludowej, a później do gimnazjum, edukację zakończył na szkole średniej w 1923 roku.
Z powodu upadłości zakładu pracy musiał przerwać naukę zawodu w banku; do 1928 roku kształcił się jako kupiec. W 1929 roku przeprowadził się do Karlsruhe i tam pracował w sklepie z tekstyliami. W 1933 roku musiał oddać swoje miejsce pracy i wrócił do Bochum, gdzie pracował wspólnie z rodzicami.

Sportowe zainteresowania


Erich był członkiem Bochumer Turn-und Sportverein TUS 48 i w Makkabi-Sportverein (drużyna sportowa Makkabi) – interesował się głównie sportem. W 1932 roku wstąpił do sekcji piłkarskiej "Hakoah". To zaangażowanie w sport pozwoliło mu dosyć spokojnie żyć. W 1938 roku, w czasach nazistowskich, Gottschalk jako kapitan wygrał ze swoją drużyną ze Związku Sportowego "Schild" puchar Niemiec w Lidze Żydowskiej.

W 1935 r. zaręczył się z bochumianką Rosą Strauss; za sprawą jej rodziny znalazł się przejściowo w Holandii. W 1937 roku Erich ożenił się z Rosą, której rodzice zbiegli do Afryki Południowej.
Ślub Rosy i Ericha Gottschalków, 1937 r. Ślub Rosy i Ericha Gottschalków, 1937 r.
Po pogromach w listopadzie 1938 roku, kiedy zniszczony został sklep rodziców Gottschalka, Gestapo na na krótki czas aresztowało Ericha - został osadzony w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen koło Berlina. Po wypuszczeniu z obozu, wraz z żoną i rodzicami zbiegł do Holandii.

Rząd holenderski był jednak zaniepokojony silnym napływem żydowskich wygnańców. Dlatego w ustronnej i mało zaludnionej prowincji Drente założył "Zentrale Flüchtlingslager Westerbork"(Centralny obóz dla uchodźców Westerbork), który od października 1939 roku przyjmował żydowskich uchodźców. Gottschalkowie, podobnie jak wielu innych miało nadzieję, że stąd będą mogli zorganizować dalszą wyprawę za ocean.

Po napadzie Niemców na Holandię 10 maja 1940 roku pułapka się zamknęła. Reszta rodziny za długo czekała: wyjazd do jakiegoś pewnego kraju nie był już możliwy.

Między zwątpieniem a nadzieją


W dzień wejścia wojsk niemieckich Gottschalk wraz z rodziną został aresztowany i przeniesiony do obozu Westerbork. Gottschalkowie spędzili tam ponad cztery lata między nadzieją a zwątpieniem.
Brat Ericha Siegfried, jego żona, Rosa i Erich Gottschalk (po prawej), z przodu Renée Gottschalk w Westerbork Brat Ericha Siegfried, jego żona, Rosa i Erich Gottschalk (po prawej), z przodu Renée Gottschalk w Westerbork.
Wszystkie fotografie: archiwum prywatne A. Eiyncka
W styczniu 1944 rodzina została rozdzielona. Rodzice wyjechali do Theresienstadt, skąd wkrótce zostali deportowani do Auschwitz. We wrześniu 1944, kiedy wojska alianckie stały przed Antwerpią, także Erich Gottschalk z żoną i dzieckiem urodzonym w 1941 roku, odjechali ostatnim transportem do Theresienstadt. Tam ich drogi się rozdzieliły.

Przez Auschwitz Erich Gottschalk został przeniesiony do obozu pracy Tschechowitz na terenie Polski. W połowie lutego 1945 roku, kiedy wojska sowieckie były coraz bliżej, więźniowie zostali wysłani na "marsz śmierci". Gottschalkowi udało się zbiec i po zakończeniu wojny wrócił do Holandii, gdzie mieszkał do ostatnich swoich dni.

O śmierci swoich najbliższych dowiedział się długo po 1945 roku. Miał mimo wszystko ciągle nadzieję, że przeżyli. W 1961roku ponownie się ożenił. Z powodu traumatycznych przeżyć Holocaustu nie mógł nigdy więcej wrócić do zawodu. Często sobie zarzucał, że w 1937 r. nie wyjechał z rodziną do Afryki Południowej co mogło ich uratować.

Erich Gottschalk zmarł w 1996 roku. Dopiero po jego śmierci znaleziono niedokończony rękopis powieści z elementami autobiograficznymi "Moffen, joden en kaaskoppen", która do dzisiaj nie mogła zostać wydana.