Joodse cultuur in het Hebreeuws

Joods Leven in Europa buiten de grote steden

Logo EU-kaderprogramma voor cultuur "Cultuur 2000"
Beeldmerk van het Landschaftsverbandes Westfalen-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

contact contact |  tijdbalk tijdbalk |  woordenlijst woordenlijst |  literatuur literatuur |  links links | Filmdocumenten van het project film | Geluidsdocumenten van het projectgeluid |  help help |  Duitse pagina D  |  Nederlandse pagina NL  |  Poolse pagina PL  | 

  U bent hier: Home


"Groningens IsraŽl": Ali Cohen en de beschaving der joden


In 1840 promoveerde Levy Ali Cohen.

Levy Ali Cohen schreef in 1843 een boekje over de dichter van het boek Job als zoöloog Titelblad van het boekje dat Levy Ali Cohen in 1843 schreef over de dichter van het boek Job als zoöloog.
(RHC GrA Tg 1769 invnr. 4569)
Hij voelde zich zijn leven lang verbonden met de joodse traditie en het joodse volksdeel in "Groningens IsraŽl", zoals hij zijn geliefde stad noemde. De ideeŽn en opvattingen die hij zich tijdens zijn studiejaren eigen had gemaakt, wilde hij nu in de praktijk brengen. Al snel was hij een bekende persoonlijkheid binnen de joodse gemeenschap. Ali Cohen zette zich in om de intellectuele ontwikkeling van de joden op een zo hoog mogelijk plan te brengen. Pas dan konden zijn "IsraŽlitische Nederlanders" volwaardige staatsburgers worden. Ook in dit opzicht zal de hoogleraar Theodorus Van Swinderen een belangrijke rol hebben gespeeld, die in zijn functie als schoolopziener decennia eerder al een belangrijke rol speelde bij de stichting van het instituut Tipereth Bachurim.

Talrijke artikelen over het jodendom


Maar uit Levy Ali Cohen was zeker schatplichtig was aan de Duitse filosoof Johann Gottfried Herder (1744–1803). Volgens deze filosoof was de mensheid verdeeld in naties en volkeren, die elk hun eigen bijdrage leverden aan de vooruitgang van de beschaving. Behalve over arabieren en het "negerras" schreef Ali Cohen tal van artikelen over joden. Hierin wilde hij aantonen tot welke grote wetenschappelijke en culturele resultaten de joodse traditie in het verleden en het heden had geleid. Hij benadrukte daarbij vooral de rol van de joden in de geneeskunde, die er een vooraanstaande plaats innamen en voor sterke vooruitgang hadden gezorgd.

Al in 1843 pleitte Ali Cohen voor de oprichting van een genootschap ter beschaving van de Nederlandse joden. Dit moest een tegenhanger zijn van een al bestaand christelijk gezelschap, waar joden geen lid van konden worden.

Vol van ondernemingslust


In 1849 zou een dergelijk genootschap worden opgericht. Daarnaast wierp hij zich vol ijver op de bestudering van joodse letterkunde als methode om het karakter van het joodse volk bloot te kunnen leggen. Hiertoe richtte hij met zijn jongere vriend Abraham Hartog IsraŽls (1822–1883) in 1848 het Genootschap voor Hebreeuwse Taal- en Letterkunde op. Dit genootschap werd een ontmoetingsplaats voor de meer vrijzinnige joden, die er plannen ontwierpen voor bestuurlijke en sociale hervormingen van de joodse gemeenschap. Bij gelegenheid werden zelfs vrouwen toegelaten, wat in die tijd, zelfs in dergelijke vrijzinnige kringen, niet vanzelfsprekend was.
Prentbriefkaart van de Oude Boteringestraat De voorname Oude Boteringestraat was bij de Groninger elite een geliefde straat; ook Levy Ali Cohen woonde hier met zijn gezin.
(RHC GrA collectie prentbriefkaarten invnr. 212)
Door zijn studie en zijn betrekkingen met de intellectuele elite van Groningen verwierf Levy Ali Cohen zich een vooraanstaande positie binnen de Groninger burgerij. Deze stand was door kennis en sociale positie voorbestemd om leiding te geven. Het sprak dan ook vanzelf, dat hij een rol zou gaan spelen binnen het bestuur van de kehillah Groningen. In 1843 benoemde men hem tot secretaris van de IsraŽlitische Schoolcommissie, 1844 tot lid van de "kerkenraad" (= algemeen bestuur van de joodse gemeente) en in 1845 werd hij benoemd tot lid van de landelijke examencommissie voor IsraŽlitische-godsdienstige onderwijzers in Amsterdam.

Vooral zijn lidmaatschap van de twee onderwijsinstellingen boden hem een uitstekend platform om aan zijn ideeŽn over de beschaving der joden een praktische invulling te geven.
Levy Ali Cohen met zijn gezin in circa 1863 Levy Ali Cohen met vrouw Minna DaniŽls en (v.l.n.r.) de kinderen Alexander, Adelgonde, Eduard en Charles Henri omstreeks 1863.
(Foto: particulier bezit)

Werken als "armendokter'


Ondanks zijn talrijke bestuurlijke functies vond Ali Cohen de tijd om joodse studenten te begeleiden en joodse artsen op het platteland bij te staan. En zijn werk als "armendokter" van de joodse gemeente behoedde hem voor de status van studeerkamergeleerde. In dit werk probeerde hij de joodse armen door verbetering van de hygiŽne minder bevattelijk voor ziekten te maken. De romantische ideeŽn van zijn studententijd zette hij zo om in een politiek wapen; de emancipatie van de joden en de verheffing van de armen.