Kultura żydowska po hebrajsku

Życie Żydów w Europie z dala od metropolii

Logo programu UE wspierające kulturę "Kultura 2000"
Logo Stowarzyszenia Krainy Westfalia-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

Napisz do nas Kontakt |  Kalendarium: wydarzenia historyczne w skrócie Kalendarium |  Słowniczek Słowniczek |  Polecana literatura Literatura |  Odsyłacze do innych stron Odsyłacze | Dokumenty filmowe projektu Film | Dokumenty dźwiękowe projektuDźwięk |  Pomoc Pomoc |  Wersja niemiecka D  |  Wersja holenderska NL  |  Wersja polska PL  | 

  Znajdujesz się: Strona główna


Ateny Północy: okres studiów


Levy Ali Cohen był typowym przedstawicielem środkowiska akademickiego w Groningen, w pierwszej połowie XIX wieku.

Levy Ali Cohen, 1862 r. Portret Levyego Alego Cohena 1862 r.
(Fotografia: własność prywatna)
Charakterystyczny dla klimatu owych czasów był fakt, że ówcześni profesorowie wybierali z różnych poglądów to, co najbardziej im odpowiadało. Można to wyrazić trudnym słowem: eklektyzm. Poglądy romantyzmu i oświecenia, oba najważniejsze prądy filozoficzne owych czasów, stopiły się w taki rodzaj nauki, który skupiał się na korzyściach społecznych.

W 1836 r. Levy Cohen zapisał się na wydział medyczny uniwersytetu w Groningen założonego w 1614 r. Nie był jedynym żydowskim studentem. Już w XVII i XVIII wieku, czasem studiowali tu Żydzi. Dopiero po zrównaniu praw obywatelskich Żydów w roku 1796, liczba studentów żydowskich wzrosła w wyniku procesu emancypacyjnego.
Budynek główny uniwersytetu w Groningen około 1860 r. Budynek główny uniwersytetu w Groningen około 1860 r.
(RHC GrA Tg 1536 invnr. 3669)

Różnorodne zainteresowania


Ali Cohens miał różnorakie zainteresowania. Oprócz udziału w obowiązkowych seminariach medycznych zdobywał wiedzę naukową na fakultecie matematycznym i przyrodozanwstwa, założonymi w 1815 roku. Oprócz tego interesował się również statystyką i logarytmiką. W tym czasie, najważniejszą osobą w jego życiu był bez wątpienia profesor Theodorus van Swinderen (1784–1851). Był rozmiłowanym w przyrodzie romantykiem i zbieraczem kamieni z okolic Groningen. Ali często spędzał czas z tym profesorem. Te praktyczne lekcje z pewnością przyczyniły się do jego miłości względem krajobrazu Groningen. Van Swinderen zapoznał go także z dziełami Kanta, Schellinga i Goethego, które Ali Cohen miał cytować w późniejszych pismach.

Także Hermannus Christiaan van Hall (1801–1874), profesor wiedzy o roślinach i uprawie wywarł duży wpływ na tego młodego mężczyznę. Tak jak Van Swinderen opowiadał się on za systematycznym postrzeganiem przyrody. Według niego kosmos możnaby porównać do dużego harmonijnego mechanizmu zegarowego, którego działanie można by wytłumaczyć naukowo.

Fascynacje


Ali Cohen, tak jak wielu współczesnych naukowców był zafascynowany ideą, że wszystkie siły natury wywodzą się z jednej jedynej zasady, dla niego była to zasada obiegu. Stąd ruch przyrody, który następował w formie obiegu, był ruchem, który się kończył tam, gdzie się zaczynał i zaczynał się tam, gdzie się kończył. W tym ciągłym procesie powstawania i niszczenia leżała istota stworzenia. Często mówił z najmiętnością o fantastycznym i uporządkowanym sposobie, w jaki natura to realizuje.

"Nic nie istnieje w stworzeniu, i nie dostarcza nam największych dowodów wszechobecnej opatrzności, jak ta jedyna korzyść i mądrość, doskonałość bez zbędności, ta jedność przy dużej różnorodności [...], którą my tylko podziwiamy, a której objąć nie możemy", pisał w 1842 r. Tak jak różnorodnie prezentuje się nam natura, w zasadzie jest to harmonijny system i komu, oprócz Boga, można by było taką harmonię przypisać?