Kultura żydowska po hebrajsku

Życie Żydów w Europie z dala od metropolii

Logo programu UE wspierające kulturę "Kultura 2000"
Logo Stowarzyszenia Krainy Westfalia-Lippe
Westfalen
Groningen
Lublin

Napisz do nas Kontakt |  Kalendarium: wydarzenia historyczne w skrócie Kalendarium |  Słowniczek Słowniczek |  Polecana literatura Literatura |  Odsyłacze do innych stron Odsyłacze | Dokumenty filmowe projektu Film | Dokumenty dźwiękowe projektuDźwięk |  Pomoc Pomoc |  Wersja niemiecka D  |  Wersja holenderska NL  |  Wersja polska PL  | 

  Znajdujesz się: Strona główna


Równouprawnienie obywatelskie z 1796 r.


W 1776 gmina otrzymała nowy regulamin.

Było w nim napisane, że parnasi zostają mianowani na całe życie i mogą decydować sami o następcach. Poza tym udzielona im została prawie absolutna władza nad wspólnotą żydowską. Hartog Mozes Perels doświadczył, jak daleko sięgała ta władza . W przeszłości kilkakrotnie poróżnił się z parnasem i z rabinem, w 1793 miarka się przebrała. Z ich rozkazu rada miejska wypędziła wichrzyciela porządku z miasta. Ponieważ obiecał poprawę nakazu tego nie wykonano.

W 1795 armia francuska wkroczyła do Niderlandów. Dawna Rzeczpospolita Zjednoczonych Prowincji Niderlandów, gdzie tyko elita mia coś do powiedzenia, została zastąpiona przez państwo przewodzone centralnie.

W przeciwieństwie do dawnych czasów, teraz obywatele otrzymali wpływ na rząd, mogli wybierać reprezentantów społeczeństwa, którzy mogli kontrolować rząd. Ale jednym z pierwszych zadań Zgromadzenia Narodowego, jak brzmiała nazwa parlamentu było spisanie konsytucji. Już w roku 1795 parlament proklamował "Rechten van de Mens" (Prawa człowieka), w których można było między innymi przeczytać, że wszyscy obywatele są równi.
Prawa człowieka i obywatela po hebrajsku, około 1795 r. Prawa człowieka i obywatela po hebrajsku, około 1795 r.
(Amsterdam, Bibliotheca Rosenthaliana)

separacja społeczności żydowskiej


Lokalni mocodawcy nie byli w żadnym wypadku przekonani o równości praw. W dalszym ciągu wyłączali Żydów z uczestnictwa w życiu politycznym i utrzymywali bariery społeczne. W 1796 grupa Żydów złożyła w parlamencie wniosek, żeby skończyć z tym brakiem równości. Po szczegółowej dyskusji Zgromadzenie Narodowe jednogłośnie wydało przepis, który brzmiał, że żydowscy obywatele w przyszłości mają te same prawa i obowiązki jak nieżydowscy obywatele. Krótko po tym wydano przepis, w którym dokonano rozdziału państwa od kościoła. Rozdział ten był dla Żydów istotny, ponieważ regulacje wydane przez miejscowy urząd straciły w ten sposób swoją ważność. Wprawdzie władza parnasa została ograniczona przepisami, ale w praktyce jeszcze długo tak nie było.

W Groningen reakcje na uznanie praw politycznych były od razu odczuwalne. Żydzi uczestniczyli w referendum dotyczącym ustawy zasadniczej, a także w wyborach do palamentu. Mozes Abrahams Perels był za stary, żeby przeżyć te zmiany (zmarł w 1799 w wieku mniej więcej stu lat). To nie dotyczyło jego synów Hartoga i Lazarusa Perelsa. Oboje należeli do grupy Żydów, którzy aktywnie korzystali z nowych warunków. Bracia brali udzial we wszystkich wyborach do parlamentu.

długofalowe następstwa


Jeśli chodzi o zarząd gminy żydowskiej, to nowe warunki polityczne przyniosły dopiero długofalowe skutki. Co prawda już w roku 1795 niektórzy Żydzi sprzeciwiali się tej administracji i władzę absolutną parnasa postawili pod znakiem zapytania. Także w następnych latach grupy opierały się w jej oczach temu niedemokratycznemu przebiegowi połączenia administracji. Także w związku z tym bracia Perels odegrali wybitną rolę. Pomimo faktu "że wszyscy otrzymali te prawa, które mu jako człowiekowi i obywatelowi przysługują, nadal wzdychali pod wpływem ciężkiego jarzma przymusu, nawet w związku ze sprawami budżetu [...]".

Wprowadzono niektóre zmiany kosmetyczne w organizacji administracji, ale wiele zostało tak jak było. Dopiero założenie wysokie konsistorium w roku 1808 spowodowało podstawowe zmiany w sposobie w jaki Żydzi przejęli wpływ na skład administracji.