Als prestigeproject van de grootste mijnbouwmaatschappij van omstreeks de eeuwwisseling had de Mijn Zollern II/IV een voorspoedige start in de tijd dat het keizerrijk ten einde liep. Het burchtachtige complex maakte spoedig daarna een ontwikkeling door die typerend is voor de monumenten in het Roergebied: van een bouwwerk met een sleutelpositie in de eigen tijd, tot een onbeduidende mijn in familiebezit, van een object dat rijp is voor afbraak tot het eerste industriële monument van internationale betekenis in Duitsland. Het schitterende portaal betekende in 1969 de redding van de hal van een dreigende sloop en maakte haar daardoor tot eerste project binnen de monumentenzorg op het gebied van de industriële archeologie in Duitsland. Heden ten dage is Zollern een museum, waarin de sociale en culturele geschiedenis van de mijnbouw in het Roergebied wordt gepresenteerd. Het WIM laat de tot voorbeeld strekkende mijn zien als een getuigenis van de economische en maatschappelijke omwenteling in het gebied. De permanente expositie belicht bij voorbeeld het harde leven van alledag achter de bakstenen gevels en ondergronds. Kinderen kruipen bij rondleidingen in de huid van mijnwerkers. In een ondergrondse ruimte en op het terrein is er gelegenheid om te spelen. Andere mogelijkheden, die worden aangeboden, zijn feesten, filmavonden, concerten en voordrachten.
Iedere zondag zijn er om 11.30 en 12.00 uur gratis rondleidingen voor alle bezoekers over het dagbouwgebied van de mijn Zollern. Groepen tot maximaal 25 personen kunnen per groep vier verschillende rondleidingen boeken (aanmelding vereist). Kosten naar gelang de duur van de rondleiding € 35 (anderhalf uur) resp. € 40 (twee uur). Voor rondleidingen in het Engels of Frans wordt een opslag van € 10 berekend. Rondleidingen in het Nederlands zijn er helaas niet. Iedere tweede en vierde zaterdag van de maand wordt – ’s-zomers vanaf 21 en ’s-winters vanaf 19 uur – een nachtploeg geformeerd. Bij die gelegenheid vindt een anderhalf uur durende rondleiding in het Duits plaats, alsmede een rustieke maaltijd. Kosten € 19 (aanmelding vereist). Restaurant: Het museumrestaurant "Pferdestall" (paardenstal) heeft een tuin, waar bier kan worden gedronken, en een conferentiezaal voor maximaal 110 personen. Het biedt Westfaalse specialiteiten en internationale gerechten aan. Geopend: iedere dag (behalve op maandag) van 12 tot 24 uur. Voor reserveringen en informatie belle men 0049 231 6903236 of raadplege: www.pferdestallwim.de
Met de auto: A 40, afslag Dortmund-Lütgendortmund, of A 45, afslag Dortmund-Marten, borden volgen. met het openbaar vervoer: bus: lijn 462 halte "Industriemuseum Zollern"; lijn 378: halte station Bövinghausen trein: DB nr. 42 (“Emschertalbahn”), Dortmund-Dorsten, halte station Bövinghausen; vandaar nog tien minuten lopen. op de fiets: Radwanderwegen R 10 en R 31, alsmede de Emscherpark-Radweg Süd.
Van 18 maart tot 14 oktober 2012
In de Tweede Wereldoorlog werden in Duitsland dwangarbeiders uitgebuit op bijna elke bouwwerf en boerderij, in bijna elk industrieel bedrijf en ook in privé huishoudens. Daar en ook in de bezette gebieden moesten in totaal meer dan 20 miljoen mensen gedwongen werken: mannen, vrouwen en kinderen uit heel Europa die gastarbeiders waren, krijgsgevangenen of gevangenen in concentratiekampen. De tentoonstelling, “Dwangarbeid. De Duitsers, de dwangarbeiders en de oorlog.” vertelt voor de eerste keer het volledige verhaal van deze misdaad en de gevolgen ervan na 1945.
De internationale rondreizende tentoonstelling van de Stichting Gedenkplaats Buchenwald en Mittelbau-Dora komt - na de opening in het Joods Museum in Berlijn en een voorstelling in Moskou – volgend voorjaar naar Dortmund. Het is tevens de laatste stop in Duitsland voordat de tentoonstelling naar het buitenland verhuist. Het Landschaftsverband Westfalen-Lippe (LWL) en de stad Dortmund stellen „Zwangsarbeit“ voor vanaf 18 maart 2012 in het industriemuseum van LWL van de mijn van Zollern, dat tijdens de Tweede Wereldoorlog zelf een plaats was waar dwangarbeiders tewerkgesteld werden. „We zijn zeer trots dat we deze tentoonstelling van hoog niveau naar Dortmund konden halen“, verklaart directeur Dr. Ulrike Gilhaus van het museum van het LWL.
De tentoongestelde stukken en foto’s maken het mogelijk om de racistisch gedefinieerde verhouding tussen Duitsers en dwangarbeiders te doorgronden, met alle vrijheid tot handelen die zich voordeed voor de mensen. Ze tonen ook dat dwangarbeid van in het begin deel uitmaakte van de racistische maatschappelijke orde van de nationaalsocialistische staat: de gepropageerde "volksgemeenschap“ en de dwangarbeid van de “uitgeslotenen”, beide hoorden samen.
Meer dan 60 representatieve waargebeurde verhalen vormen het hart van de tentoonstelling. Deze verhalen zijn samen met de getoonde documenten en foto’s het resultaat van minutieuze opzoekingen in archieven in Europa, de VS en Israël. De thema’s van de verhalen gaan van het mensonwaardige werk van politiek vervolgde mensen in Chemnitz over de moordende slavenarbeid van de Joden in de bezette Sovjetunie tot het dagelijkse leven van de dwangarbeid op een boerderij in Oostenrijk. De chronologisch ingedeelde tentoonstelling legt vele links naar steden en delen van Westfalen en het Ruhrgebied en verwijst ook naar concrete voorbeelden van dwangarbeid in de ruime omgeving van Dortmund. Lezingen, excursies en andere voorstellingen diepen het thema uit.
Dwangarbeid. De Duitsers, de dwangarbeiders en de oorlog.
Speciale tentoonstelling van de Stichting Gedenkplaats Buchenwald en Mittelbau-Dora, opgezet en gesteund door de Stichting Erinnerung, Verantwortung, Zukunft (EVZ) (Herinnering, Verantwoordelijkheid, Toekomst)
www.ausstellung-zwangsarbeit.org